Meer lezen overDwangstoornis
CloseSluiten

Tip var de dag

Ontspanningsoefening

Neem deze week elke dag twintig minuten ‘vakantie’. Laat alles even helemaal los met een ontspanningsoefening.

Wat is een dwangstoornis?

Iemand met een dwangstoornis heeft last van steeds terugkerende dwanggedachten en/of dwanghandelingen. Dwanggedachten zijn gedachten die mensen weliswaar zelf hebben, maar die ze wel vreemd en overdreven vinden en ook niet bij zichzelf vinden passen. Ze kunnen die gedachten niet voorkomen. Dwanghandelingen zijn zich steeds herhalende dingen die iemand op dezelfde speciale manier moet doen. Bijvoorbeeld alles steeds controleren of schoonmaken. Een dwangstoornis noemen we ook wel een obsessief-compulsieve stoornis.

Dwangstoornis is een angststoornis

Een dwangstoornis komt voort uit angst. Mensen met een dwangstoornis willen hun angsten uit de weg gaan en voorkomen. Met dwanghandelingen willen ze voorkomen dat gebeurt waar ze bang voor zijn. Ze wassen bijvoorbeeld tientallen keren hun handen, zodat ze geen besmettelijke ziekte krijgen. Of kloppen op hout om onheil te voorkomen.

Hoe vaak komt het voor?

Van alle volwassen Nederlanders heeft bijna 1% ooit in het leven een dwangstoornis. Jaarlijks krijgt 0,5% voor het eerst een dwangstoornis. Een dwangstoornis komt bij Nederlandse mannen en vrouwen ongeveer even vaak voor. Jongeren tussen de 18 en 24 jaar hebben meer kans op de stoornis dan oudere mensen.

Dwangstoornis kan tientallen jaren duren

Een dwangstoornis begint gemiddeld op een leeftijd van 24 jaar. De stoornis duurt vaak tientallen jaren. De stoornis duurt langer als iemand het op jonge leeftijd krijgt en last heeft van zowel dwanggedachten als dwanghandelingen. Bijna de helft van de mensen heeft het langer dan 30 jaar. In die 30 jaar hebben ze soms wel perioden met minder klachten. De symptomen kunnen in de loop van de tijd veranderen.

Hoe herken je een dwangstoornis?

Lees meer over de symptomen die horen bij een dwangstoornis. Wil je direct contact met een professionele hulpverlener? Ga dan naar hulp en instanties.



Laatst bijgewerkt: 15 mei 2014

 

Dwangstoornis

Overzicht

Wat is een dwangstoornis?

Iemand met een dwangstoornis heeft last van steeds terugkerende dwanggedachten en/of dwanghandelingen. Dwanggedachten zijn gedachten die mensen weliswaar zelf hebben, maar die ze wel vreemd en overdreven vinden en ook niet bij zichzelf vinden passen. Ze kunnen die gedachten niet voorkomen. Dwanghandelingen zijn zich steeds herhalende dingen die iemand op dezelfde speciale manier moet doen. Bijvoorbeeld alles steeds controleren of schoonmaken. Een dwangstoornis noemen we ook wel een obsessief-compulsieve stoornis.

Dwangstoornis is een angststoornis

Een dwangstoornis komt voort uit angst. Mensen met een dwangstoornis willen hun angsten uit de weg gaan en voorkomen. Met dwanghandelingen willen ze voorkomen dat gebeurt waar ze bang voor zijn. Ze wassen bijvoorbeeld tientallen keren hun handen, zodat ze geen besmettelijke ziekte krijgen. Of kloppen op hout om onheil te voorkomen.

Hoe vaak komt het voor?

Van alle volwassen Nederlanders heeft bijna 1% ooit in het leven een dwangstoornis. Jaarlijks krijgt 0,5% voor het eerst een dwangstoornis. Een dwangstoornis komt bij Nederlandse mannen en vrouwen ongeveer even vaak voor. Jongeren tussen de 18 en 24 jaar hebben meer kans op de stoornis dan oudere mensen.

Dwangstoornis kan tientallen jaren duren

Een dwangstoornis begint gemiddeld op een leeftijd van 24 jaar. De stoornis duurt vaak tientallen jaren. De stoornis duurt langer als iemand het op jonge leeftijd krijgt en last heeft van zowel dwanggedachten als dwanghandelingen. Bijna de helft van de mensen heeft het langer dan 30 jaar. In die 30 jaar hebben ze soms wel perioden met minder klachten. De symptomen kunnen in de loop van de tijd veranderen.

Hoe herken je een dwangstoornis?

Lees meer over de symptomen die horen bij een dwangstoornis. Wil je direct contact met een professionele hulpverlener? Ga dan naar hulp en instanties.



Laatst bijgewerkt: 15 mei 2014

 

Symptom

Symptomen dwangstoornis

Mensen met een dwangstoornis hebben dwanggedachten of doen dwanghandelingen. Allebei kan ook. Ze weten dat deze dwanggedachten en dwanghandelingen overdreven en niet logisch zijn. Daarnaast geeft de dwang veel leed en kost het veel tijd. Zaken als werk, relaties en sociale activiteiten komen flink in de knel. Typerend voor deze angststoornis is dat mensen hun angsten uit de weg gaan en deze proberen te voorkomen door bepaalde handelingen te doen.

Dwanggedachten

Gedachten zijn dwanggedachten als ze telkens terugkomen en hardnekkig in je hoofd blijven zitten. Verder zijn de gedachten zinloos. Mensen met een dwangstoornis weten dat de gedachten uit hun eigen geest komen en niet van buiten. Toch lukt het ze niet de gedachten buiten te sluiten en voelt het alsof ze worden opgedrongen.

Dwanggedachten maken angstig

Dwanggedachten zijn absoluut niet prettig, want je wordt er angstig van. De gedachten gaan veel verder dan gewone zorgen over de dagelijkse dingen. Mensen met een dwangstoornis proberen te doen alsof de dwanggedachten er niet zijn. De dwanggedachten gaan bijvoorbeeld over:
  • Ziektes
  • Vuil
  • Fouten maken met vreselijke afloop
  • Agressie
  • Seks
  • God en godsdienst

Dwanghandelingen

Dwanghandelingen zijn handelingen die mensen steeds maar weer doen, zoals handen wassen of dingen controleren. Soms doen mensen met een dwangstoornis dit alleen in hun hoofd, bijvoorbeeld dingen tellen of steeds maar bidden. Ze voelen zich gedwongen om het te doen, meestal na een dwanggedachte.

Dwanghandeling moet onheil voorkomen

Met de dwanghandelingen willen ze voorkomen dat gebeurt waar ze bang voor zijn. De dingen die ze doen, hebben weinig of niets te maken met wat ze willen voorkomen. Ze moeten bijvoorbeeld tien keer het licht aan en uit doen of het gas controleren, omdat er anders iets ergs gebeurt. Er zijn verschillende soorten dwanghandelingen:
  • Controleren
  • Schoonmaken en wassen
  • Ordenen
  • Overmatig vaak bidden
  • Hamsteren of verzamelen

Hoe ontstaat nou zo’n dwangstoornis?

Lees alles over de oorzaken van een dwangstoornis. Liever direct contact met een professionele hulpverlener? Ga dan naar hulp en instanties.


Laatst bijgewerkt: 15 mei 2014

Oorzaken

Oorzaken dwangstoornis

Over oorzaken van een dwangstoornis valt nog weinig te zeggen. Wel zijn extra risico's bekend. In onderstaande gevallen is de kans op de stoornis groter. Deze extra risico's hebben te maken met biologische, psychische en sociale factoren.

Biologische factoren

  • Erfelijkheid: het lijkt erop dat de stoornis erfelijk is. Vooral bij dwanggedachten lijkt erfelijkheid een rol te spelen.
  • Psychische stoornissen: Mensen met een dwangstoornis hebben of hadden ook een andere psychische stoornis
  • Lage intelligentie: kinderen met een lagere intelligentie hebben later vaker een dwangstoornis.

Psychische factoren

Een ingrijpende, belangrijke levensgebeurtenis kan een dwangstoornis uitlokken, bijvoorbeeld zwangerschap of een echtscheiding.

Sociale factoren

Bij mensen zonder werk, of die gescheiden zijn, en mensen uit lagere sociaal-economische klassen komt een dwangstoornis vaker voor.

Ik heb een dwangstoornis

Lees wat je zelf kunt doen als je een dwangstoornis hebt. Wil je liever direct contact met een professionele hulpverlener? Ga dan naar hulp en instanties.


Laatst bijgewerkt: 15 mei 2014

Diagnose

Wat kun je zelf doen?

Als je een dwangstoornis hebt, functioneer je vooral op het sociale vlak vaak minder. Voor werk, school of relaties kan dit grote gevolgen hebben. Onderstaand een aantal adviezen om je stoornis aan te pakken. 

Kennis opdoen en praten

Verzamel informatie over je dwangstoornis. Zorg er ook voor dat mensen die belangrijk voor je zijn, genoeg weten over de stoornis. Zo praat je makkelijker met elkaar over de stoornis. Hulp van vrienden, familie en hulpverleners is altijd prettig. Overleg samen hoe om te gaan met de dwangstoornis.
Sommige mensen schrikken van iemand met psychische klachten en reageren afwijzend. Bepaal daarom zelf wat je vertelt. Vertel bijvoorbeeld oppervlakkige kennissen een beperkte versie en reserveer het complete verhaal voor mensen die dichtbij staan.

Voorlichting over dwangstoornis

Voor lichte tot matige angstklachten zijn er cursussen voor jongeren, volwassenen en ouderen: Angst de baas en Geen paniek. Ook de Angst, Dwang en Fobie Stichting geeft diverse trainingen en organiseert lotgenotencontact.

Zorg voor structuur

Zorg voor structuur in je dagen. Soms geeft een behandeling die al en anders kan dat door sport of(vrijwilligers)werk. Neem de tijd om uit te vinden welk werk haalbaar is, bijvoorbeeld parttime of fulltime, betaald of vrijwillig. Neem niet te veel hooi op je vork.

Telefonische hulpdiensten

Als je even (anoniem) wilt praten over je dwangstoornis met iemand kun je altijd contact opnemen met een telefonische hulpdienst.
  • Korrelatie: voor informatie, hulp en advies van professionele hulpverleners. Tel: 0900-1450. (werkdagen van 9.00  - 18.00 uur, € 0,15 p/min.).
  • Sensoor: deze telefonische hulpdienst is dag en nacht bereikbaar. De mensen aan de telefoon zijn vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Tel: 0900 0767 (€ 0,05 p/min.).

Behandeling dwangstoornis

Lees meer over de behandeling van een dwangstoornis. Je kunt ook direct contact opnemen met een professionele hulpverlener. Ga daarvoor naar hulp en instanties.


Laatst bijgewerkt: 15 mei 2014

Behandeling

Behandeling van een dwangstoornis

Meestal gaan mensen met hun (angst)klachten eerst naar de huisarts. Die stelt vragen om te kijken naar oorzaken, hoeveel last iemand ervan heeft en of er nog andere ziekten of stoornissen zijn. Mensen met een dwangstoornis hebben bijvoorbeeld ook vaak last van een depressie. Heeft iemand alleen een dwangstoornis, dan kan hij kiezen tussen medicatie of een psychologische behandeling.

Psychologische behandeling

Bij de psychologische behandeling oefenen mensen met situaties waarin ze altijd last krijgen van dwanggedachten of dwanghandelingen. In kleine stapjes leren ze juist niet te doen wat ze gewend zijn te doen. Hebben ze bijvoorbeeld smetvrees, dan moeten ze een deurknop of een trapleuning aanraken zonder daarna de handen te wassen. Ze komen erachter dat de spanning en angst dan minder worden en de dwanghandelingen overbodig zijn.

Cognitieve gedragstherapie

Dit is een vorm van psychotherapie. Samen met de behandelaar gaat iemand kijken naar de manier van denken en het gedrag. Daarna is het de bedoeling dat iemand dat gaat veranderen en de klachten verminderen.

Medicatie

Heeft iemand ook nog een ernstige depressie, dan is het beter met medicijnen te beginnen, zoals antidepressiva. Dit zijn medicijnen die de depressie aanpakken. Daarna volgt vaak nog behandeling of therapie.

Omgaan met een dwangstoornis

Ken je iemand met een dwangstoornis in je naaste omgeving? Lees adviezen hoe de omgeving om kan gaan met een dwangstoornis. Liever direct contact met een professionele hulpverlener? Ga dan naar hulp en instanties.  

Laatst bijgewerkt: 15 mei 2014

Je Omgeving

De omgeving

Voor de omgeving zijn mensen met een dwangstoornis soms een zware belasting. Bij bijvoorbeeld een was- of poetsdwang is de omgeving onderdeel van het probleem. Degene met de dwangstoornis verwacht dat mensen in de omgeving ook bepaalde dingen doen. Vaak verminderen huisgenoten daardoor hun sociale activiteiten. Ze nodigen minder vaak mensen uit omdat die het huis besmetten. Ook nemen naasten vaak praktische taken over van mensen met een dwangstoornis.

Adviezen voor de omgeving

Voorlichting en informatie over een dwangstoornis

Doe informatie op over de dwangstoornis en de mogelijke gevolgen. Gebruik je energie om actief aan de slag te gaan en leer omgaan met de situatie. Bijvoorbeeld door samen een cursus over dwangstoornis te volgen. De Angst, Dwang en Fobie Stichting organiseert een cursus voor familie en betrokkenen. Veel instellingen voor geestelijke gezondheidszorg organiseren voorlichtingsbijeenkomsten of cursussen voor familieleden.

Hulp bieden

Vraag waar je iemand met een dwangstoornis bij kunt helpen. Soms moet je betrokken zijn, soms is het goed om juist afstand te nemen. Maak daarbij wel duidelijk waar je grenzen liggen. Soms wil iemand geen hulp. Informeer bij de Angst, Dwang en Fobie Stichting, de stichting Labyrint/In Perspectief of de behandelaar welke oplossingen er zijn of hoe je kunt omgaan met de situatie.

Denk ook aan jezelf

Doe dingen die plezier en ontspanning geven. Dit voorkomt dat je zelf overbelast raakt. Het onderhouden van sociale contacten is belangrijk. Lucht af en toe je hart bij mensen in je naaste omgeving.

Telefonische hulpdiensten en lotgenotencontact

  • Angst, Dwang en Fobie Stichting of stichting Labyrint~In Perspectief : via deze stichtingen kun je in contact komen met lotgenoten.
  • Korrelatie: voor informatie, hulp en advies van professionele hulpverleners. Tel: 0900-1450. (werkdagen van 9.00  - 18.00 uur, € 0,15 p/min.).
  • Sensoor: deze telefonische hulpdienst is dag en nacht bereikbaar. De mensen aan de telefoon zijn vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Tel: 0900 0767 (€ 0,05 p/min.).

Meer weten over dwangstoornissen?

Kijk bij meer informatie. Wil je liever direct contact met een professionele hulpverlener? Ga dan naar hulp en instanties.


Laatst bijgewerkt: 15 mei 2014

Advies

Organisaties

Fonds Psychische Gezondheid is vastbesloten om de omvang, ernst en duur van psychische problemen terug te dringen. Hiervoor biedt zij onder andere een hulp lijn aan via Stichting Korrelatie.

Korrelatie, voor informatie, hulp en advies. Telefoon: 0900-1450. (werkdagen van 9.00  - 18.00 uur, € 0,15 p/m)
 
Angst, Dwang en Fobiestichting
Voor contact met lotgenoten, steun en adviezen.
0900-2008711  (35 ct/min.)
 
Stichting Fobievrienden
Voor informatie, steun en paniekopvang, en voor psychologisch advies en medicijnbegeleiding.
0900-6161611  (50 ct/min.)
 
Christelijke Vereniging Angst- en Dwangstoornissen en Fobieën
Voor mensen met dwangstoornissen en hun omgeving.
0488-491226  (wo 18-19 uur, zat 10-11 uur)
 
Labyrint - In Perspectief
Landelijke zelfhulporganisatie van en voor familieleden van psychiatrische patiënten.
0900-2546674  (20 ct/min.)
 
OCD Vriendenkring
Website voor informatie of contact met lotgenoten. 
 
Trimbos-instituut
Het Trimbos-instituut zet zich in voor het verbeteren van de geestelijke gezondheid door het delen van kennis.

Hulp & Instanties
Hier vind je meer informatie over hulp & Instanties. Wie doet wat en waar vind je ze bij jou in de buurt.
 
 
Laatst bijgewerkt: 15 mei 2014

Waardering: (11) (4)