Winterdip of winterdepressie

• Bij een winterdip voel je je in de herfst of winter minder fit en vrolijk dan normaal. Ook kun je meer moe zijn en minder zin hebben om dingen te doen. Meestal kun je je dagelijkse dingen wel nog goed doen, zoals werken of zorgen voor je gezin.
• Bij een winterdepressie zijn de klachten zo erg dat je je dagelijkse dingen (bijna) niet meer kunt doen. Dingen als uit bed komen of douchen kunnen veel moeite kosten.

Het verschil tussen een winterdip en een winterdepressie zit vooral in hoe erg de klachten zijn en hoelang ze duren.

Bij een winterdip kun je in de herfst of winter last hebben van de volgende dingen:

• Je blijft moe en dit gaat niet over
• Je wordt niet uitgerust wakker, ook al heb je veel geslapen
• Je wilt meer slapen
• Je voelt je somber
• Je hebt problemen met je concentratie
• Je hebt nergens zin in
• Je bent snel boos en geïrriteerd
• Je hebt meer zin in eten

Bij een winterdip kun je meestal nog blijven werken, studeren, zorgen voor anderen en andere dagelijkse dingen doen. Het kost wat meer moeite, maar het lukt wel.

De precieze oorzaak van een winterdip of winterdepressie is niet helemaal bekend. Waarschijnlijk ontstaat een winterdip of winterdepressie doordat er minder daglicht is. In de herfst en winter zijn de dagen korter en is het licht minder sterk.

Dit heeft invloed op je ‘biologische klok’. Je biologische klok bepaalt je dagelijkse ritme. Bijvoorbeeld wanneer het tijd is om te gaan slapen. Een stofje dat daarbij helpt is melatonine. Dat is een hormoon waardoor je je slaperig gaat voelen. Als je minder daglicht krijgt, heb je meer melatonine. In de winter is er te weinig licht en blijft je lichaam overdag ook melatonine aanmaken. Daardoor kun je je overdag ook meer slaperig, moe en somber voelen.

Het kan ook zijn dat je gevoelig bent voor een verandering van het seizoen. Dan reageer je sterker op de overgang van donkere en kortere dagen dan anderen.

Hieronder lees je tips die kunnen helpen bij een winterdip. Ook kunnen deze tips een winterdepressie helpen voorkomen.

• Ga zoveel mogelijk naar buiten. Probeer overdag zoveel mogelijk natuurlijk licht mee te pakken. Maak bijvoorbeeld een ochtendwandeling, (bijvoorbeeld met de app ‘Ommetje’). Of ga met de fiets naar je werk in plaats van met de auto als dat lukt.
• Beweeg zoveel mogelijk. Van bewegen krijg je energie. Daarnaast kan je beter slapen wanneer je genoeg beweegt. Wil je extra effect? Beweeg dan buiten! Dan krijg je ook nog een beetje daglicht.
• Zorg dat je genoeg vitamine D binnenkrijgt. Zonlicht is de belangrijkste bron van vitamine D. In de winter maakt je lichaam minder vitamine D aan, omdat er minder zonlicht is. Vitamine D zit ook in voeding. Eet daarom gezond en gevarieerd volgens de Schijf van Vijf en ga overdag naar buiten. De meeste mensen hebben dan voldoende voorraad vitamine D om de winter door te komen. Sommige mensen hebben extra vitamine D nodig. Op de website van het Voedingscentrum lees je voor wie extra vitamine D wordt aangeraden.
• Zorg voor licht in je huis en op je werk. Probeer overdag zoveel mogelijk licht in je huis te laten schijnen. Als je vanuit huis werkt, zet dan je bureau of werkplek bij het raam waar het licht naar binnen valt.
• Houd een vast dagritme aan. Sta ongeveer op dezelfde tijd op en ga rond dezelfde tijd naar bed.
• Plan activiteiten waar je je op kunt verheugen. Ook als je er minder zin in hebt. Maak een uitstapje met vrienden of familie, hou een spelletjesavond of geef jezelf een klein cadeautje.
• Blijf contact zoeken. Spreek af met vrienden, familie of andere mensen die belangrijk voor je zijn.
• Zorg voor genoeg slaap. Als je goed slaapt, heeft dat een positief effect op hoe je je voelt. Zorg voor een vast ritme en dat je genoeg uren slaapt. De meeste mensen hebben ongeveer 7 uur tot 9 uur slaap nodig.
• Probeer positief te blijven. Schrijf elke dag 3 dingen op waar je van geniet, ook al zijn het kleine dingen. Een complimentje dat je hebt gekregen of een heerlijke maaltijd die je hebt gegeten.
• Let op veranderingen in je stemming. Houd in de gaten of je klachten ieder jaar in dezelfde periode terugkomen.
• Neem aanhoudende klachten serieus. Als je je steeds somberder voelt of minder goed je dagelijkse dingen kunt doen, bespreek dit dan met je huisarts.

Bij een winterdepressie kan lichttherapie helpen. Daarbij zit je elke dag een tijdje voor een speciale, sterke lamp. Het licht kan helpen om je biologische klok weer beter af te stemmen en kan daardoor invloed hebben op slaap, energie en stemming.

Op Thuisarts.nl lees je meer over lichttherapie

Je hebt een winterdepressie als er sprake is van de punten hieronder.

• Je hebt tenminste twee weken lang bijna elke dag last van 5 of meer symptomen van een depressie. Hieronder lees je welke symptomen bij een depressie horen.
• De symptomen beginnen in het najaar of in de winter. In het voorjaar gaan deze vanzelf weer over.
• Je hebt tenminste 2 jaar achter elkaar in het najaar of de winter last van de symptomen.

Symptomen van een depressie

Kernsymptomen:

• Je voelt je somber
• Je hebt (bijna) nergens meer zin of plezier in

Andere symptomen:

• Je voelt je schuldig, niet nodig of waardeloos
• Je bent snel onrustig en geïrriteerd. Of je bent traag en sloom
• Je kan minder goed je aandacht ergens bij houden. Of je vindt het moeilijk om keuzes te maken
• Je eetpatroon is in de war. Je eet minder of juist meer, of je gewicht verandert
• Je voelt je moe en hebt minder energie
• Je slaapt slecht of juist heel veel
• Je vindt het leven zwaar. Je hebt veel gedachtes over de dood of zelfdoding

Als je sombere gevoel niet overgaat in de lente, dan heb je misschien een andere vorm van depressie. Doe de depressietest om te ontdekken of er meer aan de hand is. En maak een afspraak bij je huisarts.

De huisarts kan samen met jou bepalen of je een winterdepressie hebt. Je bespreekt wat jou kan helpen. Bijvoorbeeld lichttherapie. Je kunt ook een verwijzing krijgen naar de praktijkondersteuner (POH-GGZ) of een psycholoog.