Angst en paniek

Angst is een reactie van je lichaam op gevaar of spanning. Je hart klopt sneller, je gaat zweten of je spieren zijn erg gespannen. Ook let je extra goed op wat er om je heen gebeurt. Deze reactie kan nuttig zijn: als je ’s nachts bijvoorbeeld schrikt van het geluid van brekend glas, word je automatisch extra alert. Zo ben je klaar om snel te reageren als dat nodig is.

Iedereen is weleens angstig. Je kunt bijvoorbeeld spanning voelen voor een presentatie, een examen of een drukke plek. Vaak wordt die spanning weer minder als de situatie voorbij is.

Maar de angst kan ook erger worden of vaak terugkomen. Je kunt dan veel piekeren of dingen gaan vermijden. Als de angst invloed op je dagelijkse leven heeft, kan er sprake zijn van een angststoornis.

Een angststoornis kan op elke leeftijd ontstaan. Ongeveer 29% van de Nederlanders krijgt er ooit mee te maken.

Er zijn verschillende manieren om met angst om te gaan. Met deze adviezen kom je verder:

• Leer meer over je angst. Zoek informatie over angst en probeer te begrijpen hoe jouw angst zich uit.
• Onderzoek je gedachten. Welke gedachten heb je als je angstig bent? In welke situaties gebeurt dat? En wat doe je dan? Vraag jezelf ook af: hoe groot is de kans dat waar ik bang voor ben echt gebeurt?
• Praat erover. Vertel iemand die je vertrouwt hoe je je voelt. Praten kan opluchten en anderen kunnen je steunen. Jij bepaalt zelf wat je vertelt en aan wie. Je hoeft niet je hele verhaal te delen.
• Blijf actief. Probeer je dagelijkse activiteiten zoveel mogelijk te blijven doen.
• Probeer spannende situaties niet te vermijden. Hierdoor zul je merken dat je met de angst kunt omgaan. En dat waar je bang voor bent vaak niet gebeurt.
• Doe een ontspannings- of ademhalingsoefening. Probeer de oefening Stoppen met tobben bijvoorbeeld.
• Zoek afleiding als je onrust voelt. Kijk bijvoorbeeld bewust naar de dingen om je heen of luister naar muziek.
• Zorg goed voor jezelf. Slaap voldoende, beweeg regelmatig, houd structuur in je dag en neem genoeg tijd voor ontspanning. Hiermee verminder je stress. Vaak heb je meer last van angst als je stress hebt of moe bent.
• Volg een cursus of training. Er zijn trainingen die helpen om beter met angstklachten om te gaan. Je huisarts kan je helpen om een passende training te vinden. Ook de Angst, Dwang en Fobie Stichting biedt trainingen aan.

Soms kan angst zich ontwikkelen tot een angststoornis. Bij een angststoornis heb je vaak last van de angst. De angst heeft dan invloed op je dagelijkse leven. Bijvoorbeeld als je dingen gaat vermijden.

Hoe een angststoornis precies ontstaat, is niet altijd duidelijk. Wel zijn er factoren die de kans op een angststoornis groter kunnen maken, bijvoorbeeld:

• Een angststoornis komt in je familie voor. Hierdoor kun je een erfelijke aanleg voor een angststoornis hebben. Het zit dan in je genen.
• Je bent erg verlegen, onzeker of gevoelig voor stress.
• Je hebt iets ingrijpends of verdrietigs meegemaakt, zoals verlies, misbruik of mishandeling.
• Je bent opgegroeid in een onveilige omgeving of kreeg weinig steun.
• Je hebt een lichamelijke ziekte die niet meer overgaat, zoals een longziekte.
• Je hebt ook andere psychische klachten, zoals een depressie of verslaving.

Er bestaan verschillende soorten angststoornissen. Deze hebben hun eigen kenmerken.

Een dwangstoornis (OCD) en PTSS horen officieel niet bij de angststoornissen. Toch speelt angst hierbij vaak een grote rol.

Lees meer over dwangstoornis >

Lees meer over PTSS >

Heb je last van angstklachten? Of denk je dat er al sprake is van een angststoornis? Dan is het belangrijk om hulp te zoeken.

Vaak is de eerste stap de huisarts. De huisarts bespreekt vervolgens samen met jou welke hulp er is. Je kunt bijvoorbeeld een doorverwijzing krijgen naar een praktijkondersteuner (POH-GGZ), psycholoog of andere professional.