Stress

Hard werken kan soms juist fijn voelen. Je wilt nog even iets afmaken en bent blij als dat lukt. Een korte periode van extra druk kan energie geven, zolang je daarna genoeg tijd hebt om te herstellen. Maar als de druk lang hoog blijft en je niet genoeg kunt herstellen, kan dat stress geven.

Komt die stress vooral door je werk? Dan noemen we dat werkstress. Een hoge werkdruk kan daar een oorzaak van zijn. Werkdruk betekent dat er veel van je wordt gevraagd. Je hebt bijvoorbeeld veel taken in weinig tijd, moeilijke taken of veel verantwoordelijkheden.

Werkstress kan ook door andere dingen op je werk komen. Bijvoorbeeld als niet duidelijk is wat er van je wordt verwacht, je weinig waardering krijgt of je onzeker bent over je baan.

Tip! Merk je dat je vooral harder gaat werken of meer werkdruk ervaart? Sta dan eens stil bij andere vragen:

• Welke taken geven mij energie?
• Wat zou ik graag vaker willen doen?
• Wat kost mij juist veel energie?

Prestatiedruk is de druk die je voelt om goed te presteren. Die druk kan van jezelf komen, maar ook van anderen. Je kunt bijvoorbeeld druk voelen om:

• hoge cijfers te halen
• snel af te studeren
• een goede baan te krijgen
• op meerdere dingen tegelijk goed te presteren, zoals op school, op het werk, in relaties of bij sport.

Bij prestatiedruk gaat het vaak om een opstapeling van onzekerheden. Je kunt onzeker zijn over of je het goed genoeg doet of wel de juiste keuzes maakt voor de toekomst. Ook jezelf vergelijken met anderen, bijvoorbeeld op sociale media, kan de druk groter maken.

Een beetje prestatiedruk kan motiveren. Maar als je de hele tijd het gevoel hebt dat je moet presteren, kan dit juist veel stress geven. Je kunt dan bijvoorbeeld slecht slapen, veel piekeren, gespannen zijn, minder energie hebben of het plezier in school, studie of werk verliezen.

Als je veel prestatiedruk ervaart, neem je vaak minder tijd voor rust of om stil te staan bij hoe het met je gaat. Juist die momenten helpen je om te herstellen, leren en groeien. Ook fouten maken en dingen uitproberen horen daarbij.

Het kan geen kwaad om dingen graag goed te willen doen. Maar als je nooit iets los kunt laten omdat je bang bent voor fouten, of bang bent om anderen teleur te stellen, dan kan perfectionisme ook tegen je werken. Je kunt er bijvoorbeeld stress van krijgen.

Tip! Probeer je perfectionisme een beetje los te laten. Dat is niet gemakkelijk, maar wel de moeite waard. Want de winst is groot: een ontspannen levenshouding, minder schuldgevoel, meer creativiteit en een positievere kijk op het leven. Je creëert ruimte om te groeien. Durf je ’t aan?

Deze tips kunnen helpen om stress te verminderen:

• Neem genoeg rust. Plan momenten om te ontspannen en neem tussendoor genoeg pauze. Dit is belangrijk om te herstellen van stress.
• Zorg voor ritme. Zorg dat je iedere dag op dezelfde tijd opstaat en naar bed gaat, en rond dezelfde tijden eet.
• Beweeg regelmatig. Kies iets wat je leuk vindt, zoals wandelen, fietsen of sporten. Lees hier tips om meer in beweging te komen.
• Zorg voor voldoende slaap. Slaap helpt je lichaam en hoofd om te herstellen. Bekijk hier onze slaaptips.
• Geef je grenzen aan. Kijk wat je aankunt en zeg het als iets te veel wordt. Soms betekent dit dat je ‘nee’ tegen een activiteit of taak moet zeggen.
• Praat erover met iemand die je vertrouwt. Dat lucht op. Ook kunnen jullie samen kijken wat jou kan helpen.
• Zorg voor een opgeruimde omgeving. Een opgeruimd huis, of een opgeruimde werkplek, is een opgeruimd hoofd.
• Maak tijd voor leuke dingen. Doe dingen waarvan je ontspant of energie krijgt.
• Drink liever geen alcohol en rook niet. Alcohol is niet ontspannend, maar levert juist stress op. Roken zorgt voor een opgejaagd en onrustig gevoel, en kan stress erger maken.

Heb je vooral last van werkdruk of werkstress? Dan helpt het om te kijken wat er op je werk kan veranderen.

• Bespreek je werkdruk. Praat met je leidinggevende of collega over wat te veel is en wat anders kan. Praat ook over welke taken je energie geven, en of daar ruimte voor is.
• Maak duidelijke afspraken over je taken. Zorg dat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is en wat er van jou wordt verwacht.
• Kijk of je doelen en deadlines haalbaar zijn. Bespreek het als je werk niet binnen de beschikbare tijd past.
• Zorg voor overzicht. Maak een lijst met wat je moet doen en bepaal wat het belangrijkst is. Begin met de taken die het belangrijkst zijn.
• Neem tijd voordat je extra werk aanneemt. Je hoeft niet meteen ja te zeggen als iemand je iets vraagt. De eerstvolgende keer dat ze voor een klus(je) vragen, reageren met: “Leuk dat je mij vraagt, ik moet er even over nadenken. Ik kom er vanmiddag/morgen op terug”.
• Verminder afleiding om je heen. Dat maakt het makkelijker om taken af te maken. Zorg voor een rustige werkomgeving en plan vaste momenten in voor overleg of het beantwoorden van je mails.
• Richt je vooral op positieve dingen. Zoek die gezellige en leuke collega wat vaker op. Of begin een gesprek over iets waar jij blij van wordt. 

Bekijk daarnaast de algemene tips bij stress.

Heb je vooral last van prestatiedruk? Dan helpt het om te kijken naar de verwachtingen die je van jezelf en anderen ervaart.

• Praat over de verwachtingen die je voelt. Bespreek ze bijvoorbeeld met familie, vrienden, een docent, mentor of begeleider. Als je erover praat, kijk je soms anders naar een bepaalde situatie. Ook kun je verwachtingen bijstellen en samen tot oplossingen komen.
• Probeer jezelf minder te vergelijken met anderen. Niemand heeft een perfect leven. Ook al laten sommige mensen het wel zo lijken.
• Kijk naar wat je al kunt en wat je nog wilt leren. Denk bijvoorbeeld aan beter plannen, omgaan met stress of bewust omgaan met sociale media. Je kunt hierover lezen of een cursus of workshop volgen.
• Geef jezelf ruimte om te leren. Je hoeft niet alles meteen te kunnen of altijd de juiste keuze te maken.
• Geloof in je eigen kunnen. Door je in jezelf te geloven, creëer je een positief zelfbeeld, en ben je meer optimistisch en veerkrachtig. Wees lief voor jezelf!
• Lees ervaringsverhalen van anderen. Het geeft herkenning en je kunt leren van anderen. Lees hier het ervaringsverhaal van Nutan.  Zij ervaart veel prestatiedruk en vertelt wat haar helpt om het te verminderen.

Bekijk daarnaast de algemene tips bij stress.

Bij perfectionisme helpt het om minder hoge eisen aan jezelf te stellen. Deze tips helpen je verder:

• Zie kritiek dan ook als een mogelijkheid om te leren. Van fouten leer je nu eenmaal het meest.
• Wees realistisch. Ga op zoek naar het beste resultaat binnen de mogelijkheden die je hebt.
• Geef jezelf complimenten. Ook als het resultaat niet helemaal perfect is.
• Doe eens iets waarvan je niet zeker weet of het wel gaat lukken.
• Ga eens voor een 7 in plaats van een 10.
• Beoordeel niet alleen het eindresultaat, maar waardeer ook het proces. En wat je daarin hebt geleerd en ervaren.
• Leer iets nieuws: neem bijvoorbeeld muziekles of probeer een nieuwe sport. Zo wen je weer aan het maken van fouten. Als kind heb je ze tenslotte ook gemaakt.
• Kijk hoe anderen reageren als je een ‘fout’ maakt. Vaak reageren mensen begripvoller dan je misschien had verwacht.

Bekijk daarnaast de algemene tips bij stress.