Dip of depressie

Negatieve gedachten, verdriet en somberheid zijn verschillende ervaringen die met elkaar te maken kunnen hebben. Ze kunnen zorgen dat het even niet goed gaat en je je niet goed voelt. Dat noemen we een ‘dip’.

• Negatieve gedachten zijn gedachten waarbij je vooral kijkt naar wat niet goed gaat. Ze gaan over de manier waarop je naar jezelf, andere mensen of situaties kijkt. Deze gedachten komen vaak door je ‘interne criticus’: negatieve dingen die je over jezelf of je leven denkt. Bijvoorbeeld dat je iets niet aankunt, dat je relatie heel slecht is, of dat je iets beter/sneller/slimmer had moeten doen. Iedereen denkt dat wel eens over zichzelf. Maar sommige mensen hebben die gedachten vaker of sterker dan een ander, en heeft er dus ook meer last van.
• Verdriet ontstaat meestal door iets wat je is overkomen. Je relatie uit uitgegaan, je bent ontslagen of een dierbare is overleden.
• Somberheid betekent dat je je langere tijd niet goed voelt. Je hebt geen of veel minder zin in dingen die je juist leuk vond om te doen of gewone dagelijkse activiteiten. Je bent dan niet vrolijk te krijgen.

Je even slecht voelen betekent niet meteen dat je een psychische aandoening hebt. Het is logisch dat je stemming verandert als je een heftige gebeurtenis meemaakt. Ook kun je even meer last hebben van negatieve gedachten. Bijvoorbeeld als je onzeker bent, kritiek hebt gekregen of stress hebt.

Soms duren deze klachten lang of worden ze erger. Je kunt dan steeds minder plezier beleven aan dingen die je normaal leuk vindt. Ook kunnen negatieve gedachten zich opstapelen. Je gaat bijvoorbeeld steeds meer aan jezelf twijfelen of verwacht vooral dat dingen mis zullen gaan. Hierdoor kun je je nog somberder gaan voelen.

Wanneer de klachten lang aanhouden en een duidelijke invloed hebben op je dagelijks leven, kan er sprake zijn van een depressie.

Hoe merk je dat je niet goed in je vel zit? Dit kunnen de kenmerken van een dip zijn:

• Je bent verdrietig, somber of sneller emotioneel
• Je hebt minder zin om met anderen af te spreken
• Hobby’s en andere activiteiten geven je geen of minder plezier
• Je denkt vaker negatief over jezelf of over situaties
• Je piekert veel
• Je voelt je onzeker of bent streng voor jezelf
• Je slaapt slechter, minder of juist veel meer
• Je hebt minder energie
• Je voelt je heel onrustig of juist sloom
• Je eet minder of juist meer
• Je kunt je moeilijker concentreren of beslissingen nemen
• Je voelt je schuldig, waardeloos of overbodig

Als de klachten erger worden kan het leven steeds zwaarder voelen. Je kunt dan gedachten krijgen dat je er niet meer wilt zijn of gedachten aan de dood en zelfdoding hebben. Dat zijn signalen om direct hulp te zoeken.

Kijk op 113 of neem contact op.

Soms is er één duidelijke oorzaak van verdriet, negatieve gedachten of somberheid. Je bent bijvoorbeeld iemand verloren, je relatie is uitgegaan of je hebt kritiek gekregen op je werk. Maar het kan ook zijn dat er geen duidelijke oorzaak is, of dat er meerdere oorzaken zijn.

Oorzaken kunnen zijn:

• Een heftige gebeurtenis, zoals een verlies, relatiebreuk of ontslag
• Problemen of ruzie met je partner, familie of vriend(en)
• Weinig sociale steun
• Negatieve ervaringen in het verleden of je jeugd
• Een negatief zelfbeeld of weinig vertrouwen in jezelf
• Lang last hebben van stress
• Eerder een dip of depressie hebben gehad
• Een familielid hebben die depressie heeft (gehad)
• Een ziekte of zorgen over de gezondheid
• Veranderingen in hormonen, zoals de overgang
• Weinig bewegen, ongezond eten of slecht slapen
• Alcohol drinken, roken of drugs gebruiken
• Gevoeligheid voor stress of prikkels

Verdriet en somberheid hebben vaak tijd nodig. Maar je kunt ook zelf wat doen om je beter te voelen. Juist wanneer je weinig zin hebt, kunnen kleine dingen al helpen.

Dit kun je doen:

• Praat erover. Zoek iemand bij wie je je veilig voelt en vertel wat je denkt en voelt.
• Blijf contact houden. Spreek regelmatig af met familie, vrienden of andere mensen die belangrijk voor je zijn.
• Blijf bewegen. Ga bijvoorbeeld wandelen, fietsen of sporten. Door regelmatig te bewegen voel je je beter.
• Houd een vast dagritme aan. Sta rond dezelfde tijd op, eet op vaste tijden en ga elke avond rond dezelfde tijd naar bed.
• Leer van tegenslagen. Wat deed je vroeger bij tegenslag of verandering? Wat hielp toen en wat niet? Kijk hoe je je deze lessen ook nu kunt gebruiken.
• Ga naar buiten. De zon, natuur en frisse lucht zullen je goed doen.
• Maak tijd voor ontspanning. Kies dingen waar je rustig of blij van wordt.
• Blijf dingen doen die je normaal leuk vindt. Begin klein als je weinig energie hebt.
• Kijk naar je negatieve gedachten. Klopt die gedachte wel? Was het echt alleen maar slecht of gingen er ook dingen goed?
• Bepaal zelf of je iets doet met de mening van anderen. Advies of een mening van een ander kunnen heel waardevol zijn. Zeker als het van mensen komt die het beste voor je willen. Maar je bepaalt zelf of je het ermee eens bent en of je iets met het advies of de mening wilt doen.
• Geef jezelf tijd bij verdriet. Soms is dat alles wat er nodig is.
• Let op veranderingen. Ga naar je huisarts als je klachten steeds erger worden, of je dagelijkse dingen niet meer kan doen.

Als de klachten van een dip erger worden of langer aanhouden, kan een dip overgaan in een depressie. Om je te helpen een depressie te herkennen, hebben we de symptomen (klachten) op een rij gezet.

Dit zijn de kernsymptomen van een depressie:

• Je bent somber en/of verdrietig  
• Je hebt minder plezier en interesse in dingen

Ook kun je last hebben van:

• Je eet minder of juist meer, of je gewicht verandert
• Je bent onrustig of juist traag
• Je slaapt slecht of heel veel
• Je bent vermoeid of hebt minder energie
• Je kunt je slecht concentreren en/of je vindt het moeilijk om beslissingen te nemen
• Je voelt je waardeloos, schuldig of overbodig 
• Je vindt het leven zwaar. Je hebt veel gedachtes over de dood en zelfdoding

Je hebt een depressie als je:

• Ten minste 1 van de 2 kernsymptomen hebt
• In totaal ten minste vijf van bovenstaande symptomen hebt
• De symptomen langer dan 2 weken achter elkaar hebt. En je hebt de klachten voor het grootste deel van de dag.

De klachten hebben invloed op je dagelijks leven. Je vindt het bijvoorbeeld lastiger om naar school of werk te gaan. Of je vindt het moeilijk om relaties te onderhouden.

Er zijn verschillende soorten depressies. Deze noemen we hieronder.

Een depressie heeft veel verschillende oorzaken. En die zijn bij iedereen weer anders. Wel is bekend dat het vaak gaat om een combinatie van biologische, psychische en sociale factoren.

De oorzaken hieronder geven meer risico op een depressie:

• Iemand in je familie (zoals een van je ouders) is depressief (geweest)
• Je hebt als vrouw meer kans op een depressie dan een man
• Je hebt eerder een depressie gehad
• Wisselingen in hormonen en stofjes in de hersenen (bijvoorbeeld bij zwangerschap, of in de winter)
• Je hebt iets heftigs meegemaakt
• Je hebt negatieve ervaringen vanuit je jeugd, zoals verlies van een dierbare of mishandeling
• Je voelt of krijgt weinig steun van andere mensen
• Een ongezonde manier van leven, zoals roken, alcoholgebruik, weinig bewegen en ongezond eten
• Je hebt een laag inkomen
• Sommige mensen zijn gevoeliger om een depressie te krijgen, bijvoorbeeld als je gevoelig bent voor prikkels
• Je bent lichamelijk ziek. Bij kanker, een beroerte, multiple sclerose, reuma of de ziekte van Parkinson is depressie vaak een bijkomend symptoom

De tips hierboven kunnen ook helpen bij een depressie. Daarnaast kun je:

• Steun zoeken bij andere mensen met een depressie (lotgenoten). De Depressie Vereniging brengt je in contact.
• Contact opnemen met de Mentaal Vitaal Info- en advieslijn
• Hulp krijgen via bijvoorbeeld je huisarts