We staan allemaal wel eens in situaties waarin er over een grens wordt heen gegaan. Je hebt een belangrijke vergadering en bent expres in een stiltecoupé van de trein gaan zitten om de stukken door te nemen. Dan gaat er iemand luidkeels en uitgebreid telefoneren. Je vriendin heeft de hele vakantie van voor naar achter uitgestippeld terwijl je zelf ook graag wat in de melk te brokken wilt hebben. Wat doe jij? Kies je de frontale aanval of laat je het allemaal over je heen komen? Of neem je de derde weg, zeg je rustig en duidelijk waar het op staat en wat het met je doet? Die laatste variant noemen we ‘assertief’. (ten opzichte van ‘passief’ en ‘agressief’).

Voordelen van assertiviteit

Het heeft voordelen om assertief te zijn. Bij een passieve reactie kun je in de problemen komen omdat je niets doet. Je voelt je een slachtoffer van de situatie. Uiteindelijk kunnen mensen zelfs overspannen raken of in een burn-out terecht komen doordat ze lange tijd alle signalen van ontevredenheid hebben weggestopt en ieder conflict hebben vermeden. Aan de andere kant kan een agressieve reactie de sfeer doen dalen tot een nulpunt en relaties ernstig schaden. Kijk dan eens naar de voordelen van een assertieve reactie: Je bent zelf tevreden omdat je je eigen behoefte serieus genomen hebt. Je staat stevig in je schoenen en bovendien houd je de relatie goed met de ander.

Oorzaken van een gebrek aan assertiviteit

Een gebrek aan assertiviteit kan veel oorzaken hebben. Misschien ben je verlegen en vind je het sowieso moeilijk om jezelf voor het voetlicht te brengen. Of heb je te weinig zelfvertrouwen om goed voor jezelf op te komen. Ook hebben veel mensen van huis uit meegekregen  dat je bescheiden moet zijn. Gelukkig kun je aan een gebrek aan assertiviteit wel iets doen.

Tips om assertiever te zijn

• Pas de vier stappen van ‘duidelijke communicatie’ toe: 1) benoem je waarneming zonder oordeel, 2) zeg wat het met je doet, 3) maak je behoefte duidelijk en 4) zeg duidelijk wat je wel wilt.  Bijvoorbeeld ‘We zitten in een stiltecoupé en u bent aan het bellen. Ik heb hier last van. Wilt u dit ergens anders doen zodat ik rustig verder kan werken’?

• Complimenten kunnen geven én ontvangen is een belangrijke vaardigheid in assertief gedrag. Oefen hiermee! Leuk voor jezelf en de ander.

• Ben je iets aan het vermijden wat assertief gedrag van je vergt? Kijk dit recht in de ogen aan en maak een afspraak met jezelf om er vandaag nog mee aan de slag te gaan.

• De oefening Nee zeggen helpt je om op een goede manier iets te weigeren. Deze oefening is onderdeel van Psyfit.nl, de online cursus voor mentale fitheid.

Wordt er altijd over je grenzen heengegaan?

Misschien is het tijd voor een assertiviteitscursus. In heel Nederland zijn er bedrijven die dergelijke trainingen aanbieden. Je kunt terecht bij veel coaches en counsellors. Ook GGZ instellingen bieden cursussen en trainingen aan. Een gebrek aan assertiviteit kan onderdeel zijn van een depressie. Je kunt altijd terecht bij je huisarts die je eventueel kan doorverwijzen naar een psycholoog of andere hulpverlener.

Laatst bijgewerkt: 17 januari 2012