Veerkracht

Veerkracht betekent dat je kunt herstellen na stress of tegenslag. Tegenslagen kunnen groot of klein zijn. Ze kunnen persoonlijk zijn, zoals ruzie of het overlijden van een dierbare. Of het kunnen gebeurtenissen zijn waar meer mensen mee te maken hebben, zoals onzekerheid over de toekomst.

Als er iets naars gebeurt, kan dat je uit balans brengen. Je voelt je misschien niet jezelf. Je slaapt slechter, piekert meer of hebt minder energie. Veerkracht helpt je om daar langzaam weer uit te komen. Dat kan doordat je steun krijgt, weet wat jou helpt, je problemen stap voor stap aanpakt of doordat je tijd neemt om te voelen wat er is gebeurd.

Stap voor stap kom je weer meer in balans. Dat is een proces: je veert als het ware terug. Soms kom je weer uit op hoe je je eerst voelde. Soms leer je iets over jezelf en kom je er sterker of wijzer uit.

Veerkracht kost tijd

Herstellen van stress of tegenslag kost tijd. Zeker als er iets ingrijpends is gebeurd, of als er meerdere tegenslagen tegelijk spelen. Dan kan er meer steun of hulp nodig zijn.

Soms blijft stress lang aanwezig, bijvoorbeeld door armoede of discriminatie. Dan kan zelfs een kleine gebeurtenis veel invloed hebben. Je kunt het zien als een veer die steeds ingedrukt blijft. Als er telkens nieuwe stress bijkomt, krijgt de veer weinig kans om terug te veren. Stress kan zich dan opstapelen. Vooral als er bijvoorbeeld weinig zelfvertrouwen of weinig steun van anderen is. Daardoor wordt herstellen steeds moeilijker.

Uitgelicht: veerkracht speelt op elke leeftijd een rol

Iedereen krijgt in het leven te maken met stress of tegenslag. Daarom is veerkracht belangrijk op elke leeftijd. Wel kan veerkracht er per levensfase anders uitzien. Hieronder lees je drie voorbeelden.

Veerkracht is een proces. Sommige dingen helpen bij het veerkrachtproces. We noemen dit hulpbronnen. Hulpbronnen kan je inzetten om met stress of tegenslag om te gaan. Zoals vertrouwen hebben in jezelf, of praten met vrienden.

Eigen hulpbronnen

Hulpbronnen kunnen in jezelf zitten. Deze gaan bijvoorbeeld over hoe jij bent als persoon. Of over hoe je denkt. Voorbeelden van zulke hulpbronnen zijn:

Voorbeelden zijn:

• Je kunt problemen oplossen. Je kijkt wat er aan de hand is en wat je stap voor stap kunt doen.
• Je hebt een positieve kijk op het leven. Humor kan daarbij helpen. Soms helpt het om een situatie minder ‘zwaar’ te maken.
• Je kunt goed omgaan met anderen. Je kunt contact maken, vriendschappen sluiten en relaties onderhouden.
• Je kunt je emoties herkennen en ermee omgaan. Dit helpt om rustiger te reageren op stress of moeilijke gebeurtenissen.
• Je hebt vertrouwen in jezelf. Je gelooft dat je dingen aankunt.
• Je kunt je inleven in anderen. Je kunt situaties van verschillende kanten bekijken.
• Je kunt je aanpassen als een situatie verandert. Soms vraagt een situatie om ander gedrag of een andere manier van denken.
• Je ervaart dat je keuzes kunt maken in je eigen leven. Dat geeft een gevoel van regie.
• Je leert jezelf beter kennen. Je weet beter wat je voelt, wat je nodig hebt en wat jou helpt.
• Je geeft er betekenis aan. Je denkt bijvoorbeeld na over vragen als: waarom raakt dit mij, wat zegt dit over mij, en wat kan ik hiervan leren? Geloof of spiritualiteit kan sommige mensen hierbij helpen.

Hulpbronnen kunnen ook in je omgeving zitten. Dit zijn bijvoorbeeld mensen om je heen die je steunen. Denk aan familie, vrienden, buren, school, werk of hulpverleners. Het is belangrijk dat je met mensen een goede band voelt. Daarnaast kunnen activiteiten en fijne plekken helpen. Denk aan sport, een bijbaan, geloof, de buurt of de natuur. Zulke activiteiten en plekken kunnen rust, plezier, steun of verbondenheid geven.

Iedereen heeft andere hulpbronnen

Wat iemand helpt, verschilt per persoon, leeftijdsfase en situatie. Ook kan dit veranderen in de tijd. Soms heb je vooral steun van anderen nodig. Op een ander moment helpt het meer om rust te nemen.

Er zijn ook manieren van omgaan met stress die minder goed werken. Piekeren kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat stress langer blijft. Het helpt vaak meer om gevoelens te herkennen, steun te zoeken en te kijken wat je wél kunt doen.

Lees hier tips om minder te piekeren. Of ga aan de slag met de oefenmodule ‘Minder Piekeren’ van Snel beter in je vel.

Je kunt verschillende dingen doen om je veerkracht te versterken. Deze zijn gebaseerd op de hulpbronnen waarover je hierboven las.

• Gun jezelf de tijd om terug te veren. Dat maakt veerkracht ook iets anders dan altijd maar sterk zijn. Dan verander je niet. Juist het doorvoelen van de emoties en ze accepteren, is de voorwaarde voor groei.
• Stel duidelijke doelen voor jezelf. Vraag jezelf af: wat geeft jouw leven zin? Wat vind je belangrijk in het leven? Wat wil ik graag vasthouden, ook als het moeilijk is? De oefeningen Ontdek je waarden en Visualiseer je toekomst kunnen je helpen voor meer zingeving.
• Pak problemen stap voor stap aan. Kijk naar wat nu haalbaar is: wat is de eerstvolgende stap? Of: Wie kan ik hierover bellen? Of: Wat heb ik vandaag nodig om het vol te houden? Ook kun je aan de slag met Problemen oplossen doe je zo.
• Oefen met optimistisch denken. Het mooie is: dat kun je leren, in welke situatie je ook zit. Optimisme helpt vooral als het eerlijk blijft. Het betekent niet dat je alles positief hoeft te maken. Het helpt wel om te blijven kijken naar wat wél mogelijk is.
• Doe iets wat je leuk vindt. Of probeer iets nieuws. Het doen van activiteiten helpt bij veerkracht. Sport, wandelen, muziek, vrijwilligerswerk, geloof, natuur, creativiteit of iets doen in de buurt: het kan je structuur, contact en energie geven.
• Doe een mindfulness– of ademhalingsoefening. Dat helpt om meer in het ‘nu’ te zijn. Probeer bijvoorbeeld de 3-minutenoefening Even niks.
• Kijk naar wat goed gaat. Schrijf bijvoorbeeld elke dag 3 dingen op die goed gingen (bekijk de oefening). Dat geeft meer zelfvertrouwen.
• Zoek contact met anderen. Een praatje met de buur, iemand bellen of afspreken met een vriend kan al helpen.
• Praat met mensen die iets vergelijkbaars hebben meegemaakt. Lotgenotencontact kan steun geven. Dat kan offline, maar ook online. Bijvoorbeeld via sociale media, fora of een veilige online groep.
• Durf om hulp te vragen. Bijvoorbeeld aan familie, vrienden, buren, collega’s, klasgenoten, leraren, trainers of hulpverleners. Sociale steun is een van de belangrijkste dingen die je veerkracht kunnen versterken. Hulp heeft verschillende vormen: een luisterend oor, iemand die met je meedenkt of praktische hulp. Vind je het lastig om hulp te vragen? Vergeet ook niet dat mensen het vaak fijn vinden om te kunnen helpen. Of kijk eens onder Assertiviteit. Daar leer je om te verwoorden wat jij nodig hebt.
• Ben je tussen de 16 en 25 jaar? Doe dan de gratis online cursus Gripopjedip. Deze cursus helpt bij somberheid, angst of stress. Je kunt ook mailen met een begeleider of ervaringen delen met lotgenoten.
• Voor jonge mantelzorgers: volg dan de ME-WE veerkrachttraining. Deze training is voor jongeren vanaf 14 jaar. In acht bijeenkomsten leer je beter omgaan met stress en je veerkracht vergroten.
• Neem dan contact op met onze Info- en advieslijn, per telefoon, chat of mail. Je kunt anoniem je vraag stellen. Deskundige medewerkers denken met je mee.

Soms lukt het niet om veerkracht te vinden. Bijvoorbeeld als er veel tegelijk speelt. Merk je dat het niet beter gaat? Doe de Depressietest of maak een afspraak met je huisarts.

Deze tekst is vernieuwd op 08-06-2026. Veel van de informatie komt uit het kennisdossier ‘Veerkracht’ van het Expertisecentrum Mentale Gezondheid van het Trimbos-instituut.