Stress is reactie op druk of spanning. Je wordt alerter en je lichaam maakt zich klaar om in actie te komen. Verschillende dingen kunnen zorgen voor stress. Het kan bijvoorbeeld te maken hebben met thuis, werk, school, relaties, geld of je gezondheid. Als stress vooral door je werk ontstaat, noemen we dat werkstress.

Een beetje stress kan soms helpen. Stress helpt je om snel te reageren als dat nodig is of om goed te presteren. Bijvoorbeeld als je op tijd de trein wilt halen of een belangrijke opdracht binnen korte tijd moet afmaken.

Maar je lichaam heeft na stress ook tijd nodig om te herstellen. Als je lange tijd veel stress hebt of de stress heel heftig is, lukt dat minder goed. Je hebt dan te veel stress. Je kunt dan klachten krijgen. Je bent bijvoorbeeld moe of prikkelbaar, slaapt slechter of hebt veel negatieve gedachten.

Als stress lang aanhoudt, kun je uiteindelijk overspannen raken of een burn-out krijgen.

Stress voelt niet voor iedereen hetzelfde. Vaak herken je stress aan deze klachten:

• Je hebt lichamelijke klachten. Je hart gaat sneller kloppen, je gaat zweten of je hebt een snellere ademhaling. Als de stress langer duurt, kun je last krijgen van hoofdpijn, spierpijn of vermoeidheid.
• Je voelt je emotioneel minder goed. Je voelt je onrustig, angstig, somber of onzeker.
• Je gedrag verandert. Je reageert sneller boos, trekt je vaker terug of hebt minder zin in leuke dingen. Misschien ga je ook minder bewegen of anders eten.
• Stress heeft ook invloed op je denken. Je kan meer moeite hebben met concentreren of dingen onthouden. Ook kun je meer negatieve gedachten hebben of veel piekeren.

Sommige klachten merk je meteen, zoals meer zweten of een snellere ademhaling. Andere klachten vallen vaak later op. Bijvoorbeeld als je gedrag verandert. Probeer stress daarom zo vroeg mogelijk bij jezelf te herkennen. Let erop of de klachten langer aanhouden, vaker terugkomen of erger worden. Zo kun je eerder iets doen voordat de stress te veel wordt.

Stress kan veel verschillende oorzaken hebben. Bijvoorbeeld problemen in je relatie, zorgen over geld, een hoge werkdruk, een verhuizing, ziekte of het overlijden van iemand in je omgeving. Ook gebeurtenissen die leuk zijn kunnen spanning of stress geven.

Ook gevoeligheid voor stress en je omgeving spelen mee.

Je kunt gevoeliger zijn voor stress als je:

• perfectionistisch bent
• veel verantwoordelijkheid voelt
• moeilijk je grenzen aangeeft
• het lastig vindt om over je gevoelens te praten

Ook je omgeving heeft invloed op hoeveel stress je ervaart

Je kunt bijvoorbeeld meer stress ervaren als:

• je als kind veel stress hebt meegemaakt
• je je vroeger niet altijd veilig voelde bij je ouders of verzorgers
• je weinig mensen om je heen hebt bij wie je terechtkunt

Vaak is er niet één oorzaak. Verschillende dingen kunnen tegelijk voor stress zorgen.

Je kunt verschillende dingen doen om stress te verminderen. Hieronder lees je algemene tips, tips bij werkstress, prestatiedruk en perfectionisme.

Blijft de stress lang aanhouden en lukt het niet om voldoende te herstellen? Dan kunnen je klachten erger worden. Als je lange tijd veel stress hebt, kun je bijvoorbeeld een burn-out of depressie krijgen.

Denk je dat je misschien depressieve klachten hebt? Doe dan de depressietest.

Maak een afspraak bij je huisarts als je stress blijft houden, erger wordt of je er in het dagelijks leven veel last van hebt. Samen kun je kijken wat jou kan helpen.

Slaap zorgt ervoor dat je lichamelijk en mentaal kunt herstellen van de dag. Door goede slaap rust je uit. Je verwerkt gebeurtenissen, ervaringen en emoties. Een goede nachtrust betekent dat je goed kunt inslapen en doorslapen. Ook word je uitgerust weer wakker. Het is niet raar als je ’s nachts een paar keer wakker wordt. Het gaat erom dat je makkelijk weer kunt inslapen.

Tijdelijk slecht slapen hoeft niet meteen een slaapprobleem te zijn. Maar als het langer aanhoudt, kan er meer aan de hand zijn. Van slaapproblemen spreken we als je langere tijd moeite hebt met het in slaap vallen, doorslapen of uitgerust wakker worden.

Blijf je slecht slapen? Dan kun je merken dat je:

• moeilijk in slaap valt
• ’s nachts vaak wakker wordt
• vroeg wakker wordt en niet meer kunt slapen
• niet uitgerust wakker wordt
• overdag moe of slaperig bent
• je minder goed kunt concentreren of sneller prikkelbaar bent.

Soms ga je je zorgen maken omdat je niet goed slaapt. Die zorgen kunnen ervoor zorgen dat slapen juist nog moeilijker wordt.

Slaapproblemen kunnen veel verschillende oorzaken hebben. Soms spelen meerdere dingen tegelijk een rol. Je kunt bijvoorbeeld slecht slapen door emoties of spanning. Het is heel normaal dat je minder goed slaapt als je boos, verdrietig of bezorgd bent. Ook na een ingrijpende gebeurtenis kun je slechter slapen. Maar ook leuke gebeurtenissen kunnen ervoor zorgen dat je moeilijk in slaap valt. Bijvoorbeeld als je op vakantie gaat, je een diploma haalt of aan een nieuwe baan begint.

Ook lichamelijke klachten kunnen ervoor zorgen dat je slechter slaapt. Denk aan pijn of benauwdheid. Tijdens een zwangerschap of de overgang kun je ook minder goed slapen. Dit kan komen door veranderingen in je lichaam en hormonen.

Bewegen en sporten helpen vaak om beter te slapen. Maar intensief sporten vlak voor het slapengaan kan je juist wakker houden. Ook alcohol en andere middelen kunnen invloed hebben op je slaap. Je slaapt vaak minder diep en wordt eerder wakker.

Lees meer over alcohol en slecht slapen

Soms raakt ook je slaapritme verstoord, bijvoorbeeld door een verre reis of doordat je nachtdiensten werkt.

Je kunt verschillende dingen doen om beter te slapen. En wist je dat je daar overdag al mee kunt beginnen? En ‘s avonds en ’s nachts zijn er ook stappen die je kunt nemen om je slaap te verbeteren. Hieronder geven we je tips.

Soms houden de klachten langer aan. Dan kan er sprake zijn van een slaapstoornis.

Van een slaapstoornis spreken we als je minstens drie keer per week slecht slaapt, dit langer dan drie maanden duurt en dat het invloed heeft op je dagelijks leven.

Er zijn verschillende soorten slaapstoornissen. De meest voorkomende slaapstoornissen zijn:

• Te kort slapen, slecht slapen of niet in slaap komen (insomnie). Insomnie betekent slapeloosheid. Je hebt moeite met in slaap komen, je ligt ’s nachts wakker of je wordt ’s ochtends te vroeg wakker. Dit kan ervoor zorgen dat je je overdag moe en prikkelbaar voelt.
• Overdag moe en slaperig zijn (hypersomnie). Hypersomnie betekent slaperigheid. Je bent overdag erg slaperig, ook als je lang genoeg hebt geslapen.
• Onrust tijdens je slaap (parasomnie). Als je parasomnie hebt, ben je onrustig tijdens je slaap. Je kan last hebben van slaapwandelen, nachtmerries, angstaanvallen of ongewoon bewegen (zoals tandenknarsen).

Andere vormen van een slaapstoornis zijn slaapapneu, een verstoord slaap-waakritme, narcolepsie of rusteloze benen (restless legs syndrome).

Blijven je slaapproblemen bestaan of worden ze erger? Maak dan een afspraak met je huisarts. Samen kun je kijken waardoor je slecht slaapt en welke hulp bij jou past.

De uitslag van de depressietest is geen diagnose. Wel geeft de uitslag een eerste indicatie voor depressieve klachten. Een hoge score hoeft dan ook niet te betekenen dat je daadwerkelijk een depressieve stoornis hebt. Dit kan ook gaan om een tijdelijke dip of er zijn omstandigheden waardoor je verdrietig bent.

De depressietest is een vertaling van de CES-D schaal (Center for Epidemiologic Studies Depression). Deze is ontwikkeld door het National Institute of Mental Health in de Verenigde Staten en in Nederland vertaald en ontwikkeld door het Noordelijk centrum voor Gezondheidsvraagstukken van de Rijksuniversiteit Groningen.

Heb je depressieve klachten of heb je last van een dip? Ook al gebruiken we deze termen misschien vaak door elkaar, ze betekenen niet hetzelfde. Een depressie is namelijk meer dan een dip. Doe de test en je krijgt een beeld of je last hebt van depressieve klachten. De test bestaat uit 20 vragen en het duurt ongeveer 5 minuten om in te vullen. De vragen gaan over de afgelopen 7 dagen.

De uitslag van de depressietest is geen diagnose. Wel geeft de uitslag een eerste indicatie voor depressieve klachten. Een hoge score hoeft dan ook niet te betekenen dat je daadwerkelijk een depressieve stoornis hebt. Dit kan ook gaan om een tijdelijke dip of er zijn omstandigheden waardoor je verdrietig bent.

De depressietest is een vertaling van de CES-D schaal (Center for Epidemiologic Studies Depression). Deze is ontwikkeld door het National Institute of Mental Health in de Verenigde Staten en in Nederland vertaald en ontwikkeld door het Noordelijk centrum voor Gezondheidsvraagstukken van de Rijksuniversiteit Groningen.

Deze test is bedoeld voor iedereen van 16 jaar of ouder.

De resultaten van deze test worden geheel anoniem opgeslagen. Er worden dus geen persoonsgegevens opgeslagen, ook niet je IP-adres. Je anonieme testresultaten worden wel gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek.

Na de test krijg je de mogelijkheid om je testresultaten per e-mail te versturen. Mocht je daar gebruik van willen maken, dan word je om je e-mailadres gevraagd. Dit e-mailadres wordt door ons niet opgeslagen.

De meeste mensen denken bij geweld aan lichamelijk geweld. Maar er zijn veel verschillende vormen van geweld. Hieronder staat verschillende soorten geweld met voorbeelden.

Als je geweld meemaakt, reageert je lichaam vaak automatisch. Je kunt gaan vechten, vluchten, bevriezen of meebewegen:

• Bij vechten probeer je jezelf te verdedigen of de ander tegen te houden.
• Bij vluchten probeer je weg te komen uit de situatie.
• Bij bevriezen lukt het soms niet om iets te doen of te zeggen.
• Bij meebewegen probeer je te voorkomen dat de ander agressiever of dreigender wordt. Je kunt bijvoorbeeld meegaan in wat de ander zegt of doen wat de ander vraagt.

Je lichaam en je brein proberen je op dat moment te beschermen door snel te reageren op gevaar, vaak zonder dat je daar bewust over nadenkt.

Misschien bevries je en lukt het je niet om iets te doen. Achteraf kun je je daarvoor schamen of denken dat je hebt meegewerkt aan het geweld. Maar bevriezen is een normale reactie op gevaar. Het betekent niet dat je toestemming gaf voor wat er gebeurde.

Soms weet je niet meteen of wat je hebt meegemaakt geweld was. Dat kan verwarrend zijn. Zeker als iemand die je kent over je grens ging. Het kan ook zijn dat je pas later merkt hoeveel invloed het op je heeft.

Twijfel je of wat je meemaakt geweld is?

Dat komt vaak voor. Geweld is niet altijd duidelijk of zichtbaar. Mogelijke signalen kunnen zijn: 

• Je voelt je bang, gespannen of alert bij iemand 
• Je past je gedrag aan om ruzie te voorkomen 
• Iemand controleert je (bijvoorbeeld je telefoon, geld of contacten) 
• Je grenzen worden genegeerd 
• Je voelt je klein gemaakt, vernederd of onder druk gezet 
• Je trekt je terug en vermijdt bepaalde mensen of situaties.  
• Je reageert anders dan normaal. Je bent bijvoorbeeld sneller boos, verdrietig of onrustig. 

Ook als je twijfelt, kun je hierover praten met iemand die je vertrouwt of advies vragen bij een organisatie. 

In de Signalenwijzer van Slachtofferhulp vind je nog meer signalen. Ook naasten en professionals kunnen in deze wijzer lezen wat zij kunnen doen als zij vermoeden dat er meer aan de hand is. Op de website Ik vermoed huiselijk geweld vind je signalen van huiselijk geweld. 

Wat geweld met je doet, verschilt van persoon tot persoon. Misschien merk je de gevolgen meteen. Het kan ook zijn dat je pas later klachten krijgt. Bijvoorbeeld als er iets verandert in je leven. Het kan ook zijn dat je geen klachten hebt of krijgt.

Veelvoorkomende gevolgen zijn:

• Gevoelens: angst, schaamte, boosheid, verdriet, eenzaamheid of schuldgevoel.
• Je onveilig voelen: je kunt je onveilig blijven voelen, ook als er op dat moment geen direct gevaar meer is.
• Geen gevoel hebben: soms zet je je gevoelens als het ware uit en voel je helemaal ‘niets’.
• Lichamelijke klachten: bijvoorbeeld pijn, vermoeidheid of seksuele klachten.
• Problemen in relaties: je kunt het moeilijk vinden om anderen te vertrouwen, grenzen aan te geven of intimiteit toe te laten.
• Problemen in het dagelijks leven: geweld kan invloed hebben op je werk, school, geldzaken of opvoeding.
• Soms ontstaat er een trauma. Je kunt dan last hebben van herbelevingen, nachtmerries, schrikreacties of veel spanning.
• Andere psychische problemen: soms ontstaat een psychische aandoening, zoals een depressie, angststoornis of verslaving.

Niet iedereen houdt langdurig klachten. Steun uit de omgeving en professionele hulp kunnen bijdragen aan het herstel.  

Geweld kan veel met je doen. Wat je nodig hebt, verschilt per persoon. Deze tips kunnen je helpen om te kijken wat bij jou past.

• Is er nu sprake van geweld of dreigt er direct gevaar, zoek dan zo snel mogelijk hulp in je omgeving of bel 112. Veiligheid gaat voor alles.  
• Als je net geweld hebt meegemaakt, ga dan naar de huisarts. Ook als je denkt dat je verwondingen meevallen. Of als klachten niet meteen zichtbaar zijn. Een medische verklaring kan later belangrijk zijn als bewijs. Hier lees je hoe je een gesprek met de huisarts kunt voorbereiden.  
• Kijk of je aangifte wilt doen. Meestal is geweld strafbaar. Doe zo snel mogelijk aangifte. Lees meer over aangifte doen bij Slachtofferhulp Nederland. 
• Geef jezelf niet de schuld. Veel mensen denken achteraf: waarom zei ik niets, waarom ging ik niet weg, waarom heb ik me niet verdedigd? Maar bij gevaar reageren mensen vaak automatisch. Je kunt vechten, vluchten, bevriezen of meebewegen om te overleven. Bevriezen is dus geen toestemming en geen medewerking. Het is een stressreactie van je lichaam. 
• Probeer erover te praten met iemand die je vertrouwt. Dat kan een vriend, familielid, partner, huisarts of een (andere) hulpverlener zijn. Het helpt om woorden te geven aan wat er is gebeurd. 
• Geef jezelf de ruimte om op jouw manier verder te gaan. Misschien heb je tijd nodig om te herstellen, wil je er soms over praten en soms juist niet. Misschien haal je er op een gegeven moment kracht of betekenis uit, maar dat hoeft niet.

Ook kun je terecht bij deze organisaties:

• Fier: een organisatie die hulp, begeleiding en opvang bij geweld biedt. Je kunt ook anoniem chatten met een hulpverlener van Fier. Deze hulpverleners zijn gespecialiseerd in thema’s zoals geweld, misbruik of uitbuiting.  
• Veilig Thuis: het landelijke advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandling. Als je je zorgen maakt over geweld, bij jezelf of iemand anders, kun je hier een melding maken. Ook vind je bij Veilig Thuis betrouwbare informatie, praktische tips en verhalen die herkenning kunnen geven.  
• Slachtofferhulp Nederland: helpt mensen hun leven weer op te pakken na een ingrijpende gebeurtenis. Ze bieden emotionele hulp, kunnen je begeleiden in het strafproces en helpen bij een schadevergoeding.  
• Centrum Seksueel Geweld: biedt professionele hulp bij een nare seksuele ervaring of seksueel misbruik. Ook als de ervaring online was kan je hier terecht.  

Weet je niet goed welke route naar hulp past? Of wil je eerst laagdrempelig contact? Neem dan contact op met onze Info- en advieslijn. 

Digitale balans gaat over het zó indelen van je tijd en activiteiten, dat je je er goed en gezond bij voelt. Met en zonder digitale media.

Het gaat daarbij niet alleen om hoeveel tijd je achter een scherm zit, maar ook om wat je ermee doet. Er is bijvoorbeeld een verschil tussen eindeloos scrollen en een video kijken waar je iets van leert. Ook is het belangrijk dat er genoeg tijd overblijft voor andere dingen. Denk aan slapen, bewegen, ontspannen en contact met anderen.

Je weet dat je digitaal in balans bent, wanneer je je goed en gezond voelt. Wat een goede digitale balans is, verschilt per persoon.

Als je je afvraagt of je digitaal in balans bent, is het belangrijk om na te denken over je eigen gezondheid. Je kunt vragen stellen als ‘Slaap ik wel voldoende?’ of ‘Voel ik me (mentaal) goed?’. Wanneer je ‘nee’ antwoordt op deze vragen, komt dit misschien wel doordat je (te veel) digitale media gebruikt. Het is dan uit balans.

Het digitale balans model helpt je om na te denken over een gezonde balans. Het model beschrijft wat er nodig is voor een mentaal, sociaal en lichamelijk gezond leven.

Per onderdeel vertellen we je wat het betekent. Ook leggen we uit hoe digitale media je daarbij kunnen helpen en waar je op moet letten.

Mentaal gezond

Wanneer je mentaal gezond bent, heb je genoeg tijd om te ontspannen maar ook in te spannen.

Door te ontspannen geef je je lichaam rust en de mogelijkheid om jezelf weer op te laden. Een film of serie kijken of een luisterboek opzetten zijn voorbeelden van ontspannen. Hiervoor gebruik je digitale media. Maar ook offline activiteiten helpen je om te ontspannen. Voorbeelden hiervan zijn een rondje wandelen of een uurtje buiten op een bankje zitten.

Aan de andere kant is het ook goed om jezelf te blijven ontwikkelen. Door je in te spannen ontwikkelen je spieren en hersenen zich. Met digitale media kun je je inspannen. Denk bijvoorbeeld aan het schrijven van een verslag, het lezen van een nieuwsbericht of het spelen van een uitdagende game. Met offline activiteiten kun je je ook inspannen. Denk bijvoorbeeld aan een instrument spelen of een nieuwe sport doen.

Digitale media helpen je om te ontspannen en je in te spannen. Maar het kan je ook afleiden wanneer je juist probeert te ontspannen of in te spannen. Het eist vaak je aandacht door notificaties (lichtje, pop-up, geluidje) die verschijnen.

Het is goed om jezelf af te vragen wat je fijne manieren van inspannen en ontspannen vindt. Zijn dit online of offline activiteiten? Wat helpt jou om je mentaal goed te voelen?

Sociaal gezond

Wanneer je sociaal gezond bent, heb je goede relaties met anderen maar ook genoeg tijd voor jezelf. Digitale media geeft je de mogelijkheid om relaties op te bouwen en te onderhouden met anderen. Of je kunt even een filmpje kijken, waardoor je tijd voor jezelf neemt.

Maar aan de andere kant kunnen digitale media er ook voor zorgen dat je minder sociaal gezond bent. Je kunt je er bijvoorbeeld alleen door voelen, omdat je op sociale media ziet dat anderen leuke activiteiten doen. Of je raakt er misschien wel overprikkeld van.

Lichamelijk gezond

Wanneer je lichamelijk gezond bent, heb je een goede balans tussen slaap, bewegen en stilzitten. Digitale media helpen hierbij. Denk bijvoorbeeld aan je stappenteller of aan de Wandel-App Ommetje waardoor je meer in beweging komt. Of de apps en smarthorloges waarmee je je slaap bijhoudt.

Aan de andere kant kan het soms ook tegen je werken. Je werkt bijvoorbeeld veel achter je laptop, waardoor het niet lukt om een wandelpauze te nemen. Of je ervaart veel stress als je de hele tijd bezig bent met je slaap of het aantal stappen die je zet.

Je kunt veel dingen doen om je digitale balans te verbeteren of te behouden. Op de website digitalebalans.nl lees je meer informatie en tips. Ook vind je daar de zelftest die je kunt doen om meer inzicht te krijgen in jouw situatie. Heb je een vraag over digitale balans, voor jezelf, je kind of een andere naaste? Neem dan contact op met de Info- en advieslijn van Digitale Balans.

Ontspanning betekent dat je lichaam en hoofd tot rust komen. Hoe je tot rust komt, verschilt per persoon. De één komt tot rust door te wandelen, sporten of tuinieren. Een ander ontspant juist door te lezen, muziek te luisteren, met vrienden af te spreken of even niets te doen. Het belangrijkste is dat de activiteit je geen extra druk geeft en dat je merkt dat je rustiger wordt.

Je hoeft niet lang vrij te nemen om te ontspannen. Ook kleine momenten kunnen helpen. Denk aan een korte wandeling, rustig ademhalen, je telefoon wegleggen of tien minuten iets doen waar je blij van wordt. Door zulke momenten bewust in te plannen, wordt ontspannen makkelijker onderdeel van je dag.

De voordelen van ontspannen

Je lichaam en hoofd hebben rust nodig om goed te blijven functioneren. Mensen met een ontspannen levenshouding gaan beter om met tegenslag, zijn vrolijk en genieten van het leven. Te veel stress is slecht voor je gezondheid en je humeur. En daardoor ook niet al te best voor je vriendschappen en relaties. Kortom, hoogste tijd om te ontspannen.

Als je ontspannen bent heb je vooral minder (snel) last van stress. Je hoofd voelt rustiger. Je voelt je gezond en fit en je hebt meer energie. Je slaapt vaak beter en kan vaak wat meer ‘hebben’ qua emoties. Dat kun je dan merken in relaties met je partner, vrienden of familie. Yoga en meditatie kunnen ook erg goed werken om het verschil te voelen tussen een gespannen en een ontspannen lichaam en geest.

• Ontdek wat jou helpt om te ontspannen. Probeer verschillende dingen uit op meerdere momenten uit. Soms heb je zin in een wandeling, terwijl je op een ander moment liever muziek luistert of rustig op de bank zit.
• Plan tijd in voor jezelf. Zet dit moment in je agenda, net als een andere afspraak.
• Kies voor haalbare ontspanning. Haal het uit kleine dingen. Geniet op een bankje in het park van de zon op je gezicht. Lees de krant voordat iedereen wakker is.
• Ga naar buiten. Frisse lucht en daglicht kunnen helpen om je hoofd rustiger te maken.
• Beweeg. Sporten helpt stress te verlagen. En met een goede lichamelijke conditie voel je je mentaal ook fitter.
• Wacht niet tot al je taken af zijn. Er is bijna altijd nog wel iets te doen.
• Neem tien minuten om deze eenvoudige ontspanningsoefening te doen.

Meer informatie

• Hersenstichting: hier lees je meer informatie over stress en ontspanning. Ook vind je er tips om beter te ontspannen.

Spanningen horen bij het leven. Maar als het je helemaal niet lukt om te ontspannen, is het tijd voor actie: neem contact op met je huisarts. Die kijkt of er misschien meer aan de hand is en verwijst je door, als dat nodig is.

Als je in balans bent, voel je je goed. Het leven loopt lekker en je kunt tegen een stootje. Maar als je niet in balans bent, ben je wankel. Dat kan gebeuren na een grote gebeurtenis in je leven, zoals een verhuizing, ontslag of een relatie die over is. Soms moet je dan je balans opnieuw vinden. Misschien duurt het even. Toch heeft ook een voordeel: van af en toe je balans opnieuw vinden groei je. Dat is dan weer mooi meegenomen.

• Ontdek allereerst wat belangrijk voor je is. Waar gaat je hart sneller van kloppen, waar ben je goed in, over welke doelen droom je? Zo vind je, wat we noemen, je drijfveren.
• Bepaal je eigen koers met je drijfveren in je achterhoofd.
• Accepteer dat de balans soms even kan veranderen. Bijvoorbeeld omdat je een nieuwe baan hebt of voor iemand zorgt, en daardoor even minder tijd hebt om te sporten. Dat is niet meteen erg. Probeer dit later weer rustig op te pakken.
• Wees niet te streng voor jezelf. Bij groei horen fouten: daar leer je van.
• Leer mediteren of ga op yoga. Je krijgt technieken die je helpen bij het vinden van je balans.

Depressieve gevoelens kunnen je uit balans brengen. Heb je het idee dat depressie bij jou een rol kan spelen, doe dan de depressietest. Of maak een afspraak met je huisarts.

Eenzaamheid betekent dat je minder contact of verbinding voelt dan je zou willen. Dat is voor iedereen anders. De één wil graag meer mensen om zich heen. De ander heeft mensen om zich heen, maar zou meer verbinding willen hebben. Je kunt ook alleen zijn, zonder je eenzaam te voelen.

Klachten die kunnen wijzen op eenzaamheid, kan je verdelen in:

• Lichamelijke klachten
  • Je kunt last krijgen vermoeidheid, slecht slapen of lichamelijke spanning
• Psychische klachten
  • Je kunt je leeg, somber of onzeker voelen
• Sociale problemen
  • Het kan moeilijker zijn om contact te maken of je verbonden te voelen, zelfs als je onder de mensen bent.
• Gedragsproblemen
  • Eenzaamheid kan invloed hebben op hoe je voor jezelf zorgt, bijvoorbeeld op je eetgewoonten of het omgaan met stress.

Als je je even eenzaam voelt, is dat een signaal om op te blijven letten. Zoek steun als het gevoel niet minder wordt of steeds meer invloed krijgt op je leven.

Eenzaamheid kan verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld:

• Ingrijpende gebeurtenissen, zoals het verlies van een partner, een scheiding, een verhuizing, pensioen of het verliezen van een baan.
• Persoonlijke eigenschappen, zoals verlegenheid, een laag zelfbeeld of sociale angst. Hierdoor kan het moeilijker zijn om contact te maken met anderen.
• Gezondheidsproblemen of een lichamelijke beperking, waardoor iemand minder vaak de deur uitgaat en zich meer alleen kan voelen.

Eenzaamheid kan op elke leeftijd voorkomen. De oorzaak kan verschillen per leeftijdsfase. Jongeren kunnen zich eenzaam voelen omdat ze in een fase zitten waarin ze ontdekken wie ze zijn. Hierbij zoeken ze aansluiting bij anderen of kunnen ze zich vergelijken op sociale media. Ouderen kunnen zich eenzamer voelen door het verlies van dierbaren, gezondheidsproblemen of doordat zij met pensioen gaan.

Als je je eenzaam voelt dan kunnen kleine stappen helpen. Hieronder vind je tips om meer contact en verbinding met anderen te krijgen of te houden:

• Praat er met iemand over die je vertrouwt. Vind je het moeilijk om over je gevoel te praten? Dat is heel begrijpelijk. Probeer toch iemand in vertrouwen te nemen. Dit lucht op en kan helpen bij het vinden van een oplossing. Weet je niet wie je het kunt vertellen? Denk aan je ouders, broer of zus, je mentor of een vertrouwenspersoon. Je kunt ook terecht bij het sociaal wijkteam of een telefonische hulplijn.
• Schrijf op wat je voelt. In een dagboek, bijvoorbeeld. Stel je het steeds uit om met iemand te gaan praten? Of durf je niet om hulp te vragen bij een organisatie? Probeer dan eerst te bedenken waarom het fijn kan zijn om dat wel te doen. Als je het lastig vindt om iemand aan te spreken, dan kan het helpen om eerst een berichtje te sturen.
• Kijk of je af en toe (iemands) hond uit kunt laten. Het is gezellig en je hebt snel aanspraak.
• Doe vrijwilligerswerk. Je maakt contact en je voelt je goed over jezelf. Op vrijwilligerswerk.nl staan verschillende keuzetests aan de hand waarvan je kan bepalen wat bij je past
• Zoek een hobby. Hoe vermaak jij je op je vrije dagen? Heb je leuke dingen om naar uit te kijken of verveel je jezelf vaak? Zorg dat je iets hebt om naar uit te kijken. Wat vind je leuk? Denk aan een sport of hobby. Misschien kun je jezelf aanmelden bij een vereniging. 
• Voor jongeren: sluit je aan bij de Join Us community. Dit is een online community voor jongeren die zich weleens eenzaam voelen en graag nieuwe mensen willen ontmoeten. Of gewoon even een online praatje willen maken.
• Voor ouderen: bekijk het aanbod van het Ouderenfonds. Daar kun je meedoen aan activiteiten in de buurt, zoals uitstapjes, een brei- of sportclub, of leren omgaan met internet.
• Meld je aan bij een maatjesproject. Hierbij word je gekoppeld aan een ‘maatje’, meestal een vrijwilliger, met wie je samen iets leuks kunt gaan doen of mee kunt praten. Een voorbeeld van een maatjesproject is maatjesgezocht.nl van het Oranje fonds.
• Luister naar de verhalen van anderen. In deze podcasts hoor je bijvoorbeeld hoe jongeren omgaan met eenzaamheid.

Welke websites en organisaties kunnen je helpen?

• Eenzaam.nl
• Nieuwemensenlerenkennen.nl
• Voor jongeren: Join Us
• Voor 50-plussers:  MAX Meeting Point
• Stichting JOW! – Jong met Oud | JOW! Nederland (jow-nederland.nl)
• Netwerk Nieuw Rotterdam: een plek voor jongeren om vrienden te maken, jezelf te ontwikkelen en samen een bijdrage aan de maatschappij te leveren.

Maakt de eenzaamheid je verdrietig en somber? Slaap je er slecht van of heb je veel buikpijn? Het zijn allemaal redenen dat het tijd is om hulp te zoeken. Maak een afspraak met de huisarts en vertel wat er aan de hand is. Je huisarts kan je dan doorsturen naar bijvoorbeeld een psycholoog.

Werkgeluk is niet te omschrijven in één simpele zin. Werkgeluk bestaat namelijk uit meerdere onderdelen. Ook ervaart iedereen werkgeluk op zijn eigen manier. Misschien word jij bijvoorbeeld heel gelukkig van zelfstandig werken aan taken. Terwijl iemand anders juist gelukkig wordt van werken aan taken in een team.

Vaak wordt werkgeluk ook wel werkplezier of werktevredenheid genoemd. Maar werkgeluk is meer dan alleen plezier hebben in jouw werk of tevreden zijn met jouw werk. Belangrijke onderdelen zijn bijvoorbeeld het hebben van werk waar je enthousiast van wordt en werk dat niet te veel stress oplevert.

Je bent zelf verantwoordelijk voor je eigen werkgeluk, maar ook je omgeving kan hier invloed op hebben. Denk hierbij aan het hebben van fijne collega’s of een respectvolle baas. Ook je thuissituatie of je werkplek dragen bij aan werkgeluk.

Werkgeluk is belangrijk voor een goede mentale gezondheid en goede prestaties op werk. Zo zorgt werkgeluk voor:

• meer zin om naar werk te gaan, waardoor werknemers zich minder vaak ziekmelden;
• meer energie
• meer veerkracht, waardoor je beter om kunt gaan met stressvolle, moeilijke en minder leuke taken
• minder stress, met een lagere kans op burn-out
• meer creatieve ideeën
• het afkrijgen van meer taken
• een goed gevoel.

Het Job-Demands-Resources model (JD-R model) is een handige theorie om uit te leggen wat invloed heeft op jouw werkgeluk. Deze theorie gaat over de balans tussen stressbronnen en hulpbronnen.

• Een stressbron kan worden gezien als een oorzaak van stress. Voorbeelden hiervan zijn een hoge werkdruk of een slechte werk/privé-balans.
• Een hulpbron staat voor iets dat handig is om een bepaald doel te bereiken. Hierbij kun je denken aan steun van anderen, duidelijkheid van je taken, optimisme, geloof in je eigen kunnen en een gezonde manier van leven.

Wanneer je stressbronnen hoger zijn dan je hulpbronnen, dan kost werk je veel meer energie dan dat het oplevert. Dit kan leiden tot veel stress en uiteindelijk een burn-out.

En andersom: wanneer je hulpbronnen groter zijn dan je stressbronnen, levert dit energie op. Dit leidt tot bevlogenheid en werkgeluk. Dit betekent dat je zoveel mogelijk gebruikmaakt van je eigen talenten, plezier hebt in je werk en er een goed gevoel van krijgt.

Kortom: het gaat er bij werkgeluk dus om dat er meer hulpbronnen zijn dan stressbronnen.

Je kunt meerdere dingen doen om je werkgeluk te behouden of te vergroten. Deze tips helpen je verder:

• Geef complimenten. Laat collega’s weten wat ze goed doen en sta ook stil bij je eigen successen.
• Zoek je collega’s wat vaker op. Maak een praatje bij de koffie, lunch samen of bied hulp aan als iemand vastloopt. Zo leer je elkaar beter kennen en wordt samenwerken vaak leuker en makkelijker. Werk je zelfstandig of heb je weinig collega’s? Zoek die verbinding dan buiten je directe werkomgeving, bijvoorbeeld met andere zelfstandigen, vakgenoten of mensen uit je netwerk.
• Blijf niet rondlopen met iets waar je last van hebt. Kies een rustig moment en vertel concreet wat je merkt, wat dit met je doet en wat je graag anders zou zien.
• Stel lastige of minder leuke taken niet te lang uit. Begin met een kleine, haalbare stap en kijk naar wat wél mogelijk is. De oefening Drie positieve dingen helpt je daarnaast om aandacht te houden voor wat goed gaat.
• Geef je grenzen aan. Laat het op tijd weten als je werkdruk te hoog wordt of iets niet haalbaar is. Zo voorkom je dat stress zich opstapelt.
• Bedenk wat jij belangrijk vindt en waar je blij van wordt. Bedenk ook wat je hiervoor nodig hebt. Heb je hulp nodig van een collega of leidinggevende? Bespreek dit dan.
• Ga (samen) naar buiten. Een wandeling tijdens de werkdag geeft nieuwe energie en maakt je hoofd leeg. Samen wandelen is bovendien een ontspannen manier om met collega’s te praten en elkaar beter te leren kennen. Spreek bijvoorbeeld af om tijdens de lunch een rondje te lopen of start een wandelclubje op het werk.
• Houd je aan de uren die je moet werken. En laat je zorgen over werk even voor de volgende dag. Een ontspanningsoefening kan je hierbij helpen.
• Zorg voor een opgeruimde werkplek. Een opgeruimde werkplek is een opgeruimd hoofd. Het geeft je meer concentratie en je voelt je beter.
• Ervaar je al langere tijd stress door je werk? De gratis zelfhulpmodule ‘Ontspannen naar je werk’ helpt je begrijpen waar stress vandaan komt. En wat je kunt doen om ermee om te gaan.