Veerkracht betekent dat je kunt herstellen na stress of tegenslag. Tegenslagen kunnen groot of klein zijn. Ze kunnen persoonlijk zijn, zoals ruzie of het overlijden van een dierbare. Of het kunnen gebeurtenissen zijn waar meer mensen mee te maken hebben, zoals onzekerheid over de toekomst.

Als er iets naars gebeurt, kan dat je uit balans brengen. Je voelt je misschien niet jezelf. Je slaapt slechter, piekert meer of hebt minder energie. Veerkracht helpt je om daar langzaam weer uit te komen. Dat kan doordat je steun krijgt, weet wat jou helpt, je problemen stap voor stap aanpakt of doordat je tijd neemt om te voelen wat er is gebeurd.

Stap voor stap kom je weer meer in balans. Dat is een proces: je veert als het ware terug. Soms kom je weer uit op hoe je je eerst voelde. Soms leer je iets over jezelf en kom je er sterker of wijzer uit.

Veerkracht kost tijd

Herstellen van stress of tegenslag kost tijd. Zeker als er iets ingrijpends is gebeurd, of als er meerdere tegenslagen tegelijk spelen. Dan kan er meer steun of hulp nodig zijn.

Soms blijft stress lang aanwezig, bijvoorbeeld door armoede of discriminatie. Dan kan zelfs een kleine gebeurtenis veel invloed hebben. Je kunt het zien als een veer die steeds ingedrukt blijft. Als er telkens nieuwe stress bijkomt, krijgt de veer weinig kans om terug te veren. Stress kan zich dan opstapelen. Vooral als er bijvoorbeeld weinig zelfvertrouwen of weinig steun van anderen is. Daardoor wordt herstellen steeds moeilijker.

Uitgelicht: veerkracht speelt op elke leeftijd een rol

Iedereen krijgt in het leven te maken met stress of tegenslag. Daarom is veerkracht belangrijk op elke leeftijd. Wel kan veerkracht er per levensfase anders uitzien. Hieronder lees je drie voorbeelden.

Veerkracht is een proces. Sommige dingen helpen bij het veerkrachtproces. We noemen dit hulpbronnen. Hulpbronnen kan je inzetten om met stress of tegenslag om te gaan. Zoals vertrouwen hebben in jezelf, of praten met vrienden.

Eigen hulpbronnen

Hulpbronnen kunnen in jezelf zitten. Deze gaan bijvoorbeeld over hoe jij bent als persoon. Of over hoe je denkt. Voorbeelden van zulke hulpbronnen zijn:

Voorbeelden zijn:

• Je kunt problemen oplossen. Je kijkt wat er aan de hand is en wat je stap voor stap kunt doen.
• Je hebt een positieve kijk op het leven. Humor kan daarbij helpen. Soms helpt het om een situatie minder ‘zwaar’ te maken.
• Je kunt goed omgaan met anderen. Je kunt contact maken, vriendschappen sluiten en relaties onderhouden.
• Je kunt je emoties herkennen en ermee omgaan. Dit helpt om rustiger te reageren op stress of moeilijke gebeurtenissen.
• Je hebt vertrouwen in jezelf. Je gelooft dat je dingen aankunt.
• Je kunt je inleven in anderen. Je kunt situaties van verschillende kanten bekijken.
• Je kunt je aanpassen als een situatie verandert. Soms vraagt een situatie om ander gedrag of een andere manier van denken.
• Je ervaart dat je keuzes kunt maken in je eigen leven. Dat geeft een gevoel van regie.
• Je leert jezelf beter kennen. Je weet beter wat je voelt, wat je nodig hebt en wat jou helpt.
• Je geeft er betekenis aan. Je denkt bijvoorbeeld na over vragen als: waarom raakt dit mij, wat zegt dit over mij, en wat kan ik hiervan leren? Geloof of spiritualiteit kan sommige mensen hierbij helpen.

Hulpbronnen kunnen ook in je omgeving zitten. Dit zijn bijvoorbeeld mensen om je heen die je steunen. Denk aan familie, vrienden, buren, school, werk of hulpverleners. Het is belangrijk dat je met mensen een goede band voelt. Daarnaast kunnen activiteiten en fijne plekken helpen. Denk aan sport, een bijbaan, geloof, de buurt of de natuur. Zulke activiteiten en plekken kunnen rust, plezier, steun of verbondenheid geven.

Iedereen heeft andere hulpbronnen

Wat iemand helpt, verschilt per persoon, leeftijdsfase en situatie. Ook kan dit veranderen in de tijd. Soms heb je vooral steun van anderen nodig. Op een ander moment helpt het meer om rust te nemen.

Er zijn ook manieren van omgaan met stress die minder goed werken. Piekeren kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat stress langer blijft. Het helpt vaak meer om gevoelens te herkennen, steun te zoeken en te kijken wat je wél kunt doen.

Lees hier tips om minder te piekeren. Of ga aan de slag met de oefenmodule ‘Minder Piekeren’ van Snel beter in je vel.

Je kunt verschillende dingen doen om je veerkracht te versterken. Deze zijn gebaseerd op de hulpbronnen waarover je hierboven las.

• Gun jezelf de tijd om terug te veren. Dat maakt veerkracht ook iets anders dan altijd maar sterk zijn. Dan verander je niet. Juist het doorvoelen van de emoties en ze accepteren, is de voorwaarde voor groei.
• Stel duidelijke doelen voor jezelf. Vraag jezelf af: wat geeft jouw leven zin? Wat vind je belangrijk in het leven? Wat wil ik graag vasthouden, ook als het moeilijk is? De oefeningen Ontdek je waarden en Visualiseer je toekomst kunnen je helpen voor meer zingeving.
• Pak problemen stap voor stap aan. Kijk naar wat nu haalbaar is: wat is de eerstvolgende stap? Of: Wie kan ik hierover bellen? Of: Wat heb ik vandaag nodig om het vol te houden? Ook kun je aan de slag met Problemen oplossen doe je zo.
• Oefen met optimistisch denken. Het mooie is: dat kun je leren, in welke situatie je ook zit. Optimisme helpt vooral als het eerlijk blijft. Het betekent niet dat je alles positief hoeft te maken. Het helpt wel om te blijven kijken naar wat wél mogelijk is.
• Doe iets wat je leuk vindt. Of probeer iets nieuws. Het doen van activiteiten helpt bij veerkracht. Sport, wandelen, muziek, vrijwilligerswerk, geloof, natuur, creativiteit of iets doen in de buurt: het kan je structuur, contact en energie geven.
• Doe een mindfulness– of ademhalingsoefening. Dat helpt om meer in het ‘nu’ te zijn. Probeer bijvoorbeeld de 3-minutenoefening Even niks.
• Kijk naar wat goed gaat. Schrijf bijvoorbeeld elke dag 3 dingen op die goed gingen (bekijk de oefening). Dat geeft meer zelfvertrouwen.
• Zoek contact met anderen. Een praatje met de buur, iemand bellen of afspreken met een vriend kan al helpen.
• Praat met mensen die iets vergelijkbaars hebben meegemaakt. Lotgenotencontact kan steun geven. Dat kan offline, maar ook online. Bijvoorbeeld via sociale media, fora of een veilige online groep.
• Durf om hulp te vragen. Bijvoorbeeld aan familie, vrienden, buren, collega’s, klasgenoten, leraren, trainers of hulpverleners. Sociale steun is een van de belangrijkste dingen die je veerkracht kunnen versterken. Hulp heeft verschillende vormen: een luisterend oor, iemand die met je meedenkt of praktische hulp. Vind je het lastig om hulp te vragen? Vergeet ook niet dat mensen het vaak fijn vinden om te kunnen helpen. Of kijk eens onder Assertiviteit. Daar leer je om te verwoorden wat jij nodig hebt.
• Ben je tussen de 16 en 25 jaar? Doe dan de gratis online cursus Gripopjedip. Deze cursus helpt bij somberheid, angst of stress. Je kunt ook mailen met een begeleider of ervaringen delen met lotgenoten.
• Voor jonge mantelzorgers: volg dan de ME-WE veerkrachttraining. Deze training is voor jongeren vanaf 14 jaar. In acht bijeenkomsten leer je beter omgaan met stress en je veerkracht vergroten.
• Neem dan contact op met onze Info- en advieslijn, per telefoon, chat of mail. Je kunt anoniem je vraag stellen. Deskundige medewerkers denken met je mee.

Soms lukt het niet om veerkracht te vinden. Bijvoorbeeld als er veel tegelijk speelt. Merk je dat het niet beter gaat? Doe de Depressietest of maak een afspraak met je huisarts.

Deze tekst is vernieuwd op 08-06-2026. Veel van de informatie komt uit het kennisdossier ‘Veerkracht’ van het Expertisecentrum Mentale Gezondheid van het Trimbos-instituut.

Praten over hoe je je voelt kan helpen om beter te begrijpen wat er speelt. Soms kom je tijdens het praten al op een oplossing. Ook kan een ander je helpen om anders naar de situatie te kijken. En door te delen wat er in je omgaat, kan de band met de ander sterker worden.

Tip! Bedenk dat de ander het vaak fijn vindt om er voor je te zijn en te helpen. Misschien help je de ander er ook mee. Doordat jij iets deelt, wordt het voor de ander soms makkelijker om zelf ook iets te vertellen.

Kijk samen naar wat helpt

Soms blijf je samen steeds over hetzelfde probleem praten, zonder dat je verder komt. Je kunt je dan juist somberder, bozer of onrustiger gaan voelen. Dit heet co-ruminatie: samen veel praten en piekeren over problemen en negatieve gevoelens. Soms kan de ander deze gevoelens overnemen.

Probeer daarom niet alleen te praten over wat er misgaat. Praat daarom juíst over wat je nodig hebt, wat helpt en wat een volgende stap kan zijn. Wat nog meer kan helpen, lees je hieronder bij de tips.

• Bedenk met wie je wilt praten. Kies iemand die je vertrouwt. Dat kan iemand dichtbij zijn, zoals een vriend, familielid, mentor of vertrouwenspersoon. Soms praat het juist makkelijker met iemand die wat verder van je af staat. Je kan dan bijvoorbeeld met ons bellen. Als je dat lastig vindt, kun je ook beginnen met een chat.

Ook kun je praten met mensen die hetzelfde meemaken. Lees meer over lotgenotencontact.

• Zoek een rustige en veilige omgeving waarin je je op gemak voelt om te praten. Wandelen kan bijvoorbeeld helpen, omdat je elkaar dan niet steeds hoeft aan te kijken.
• Bedenk vooraf wat je wilt vertellen. Je hoeft niet alles te delen. Je kan het ook eerst opschrijven.
• Begin klein. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: ‘Ik wil even iets kwijt’, ‘Er zit me iets dwars’ of ‘Ik voel me de laatste tijd niet zo fijn, want…’ Of begin met een vraag, zoals: ‘Heb jij weleens…?’
• Neem je tijd. Vind je iets moeilijk om te zeggen? Dan helpt het om te benoemen. Dat vergroot het begrip bij de ander.
• Geef aan wat je nodig hebt. Wil je vooral dat iemand luistert, meedenkt of advies geeft?
• Bewaak je grenzen. Je bepaalt zelf wat je wel en niet wilt vertellen. Voelt het gesprek niet goed? Dan kun je stoppen met het gesprek en er eventueel later verder over praten.

Blijf je klachten houden of worden ze erger? Praat dan met je huisarts of een andere hulpverlener. Je hoeft niet precies te weten wat er aan de hand is. Vertel wat je merkt in het dagelijks leven. Bijvoorbeeld dat je veel piekert, slecht slaapt, somber of gespannen bent. Of dat gewone dingen steeds moeilijker gaan.

Vind je zo’n gesprek spannend? Bereid je dan voor. Schrijf op waar je last van hebt, hoelang dat al speelt en wat het met je dagelijks leven doet. Noteer ook vragen die je wilt stellen. Je kunt je aantekeningen meenemen naar het gesprek. Ook kun je iemand die je vertrouwt meenemen naar het gesprek. Die persoon kan je steunen, helpen om iets uit te leggen of meeluisteren naar wat de zorgverlener zegt.

Mocht je het fijn vinden om het gesprek samen voor te bereiden, dan kun je contact opnemen met onze Info- en advieslijn. Deskundige medewerkers luisteren naar je verhaal en denken met je mee.

Optimistisch zijn betekent dat je erop vertrouwt dat dingen goed kunnen komen. Vooral in een moeilijke situatie kan dat hoop geven. Je gelooft dat het beter kan worden of vertrouwt erop dat je met de situatie kunt omgaan.

Het betekent niet dat je problemen negeert of altijd vrolijk hoeft te zijn. Je kunt iets moeilijk of verdrietig vinden en toch hoop houden.

De een is optimistischer dan de ander

Hoe optimistisch iemand is, verschilt per persoon. De een is van nature optimistischer dan de ander. Ook je ervaringen, omgeving en situatie spelen een rol. Je kunt jezelf wel trainen om vaker aandacht te geven aan mogelijkheden en positieve dingen.

• Maak je geen zorgen over zaken waar je geen invloed op hebt. Meedenken over de milieuvervuiling is belangrijk, meelijden niet.
• Geef aandacht aan positieve dingen. Er is aan elke dag wel iets positiefs te ontdekken: een leuke ontmoeting, een mooie lucht, een spinnende kat op je schoot, wind mee op weg naar huis.
• Klagen mag, maar niet te lang en houd je bij de feiten.
• Probeer eens iets nieuws. Wie niet waagt, die niet wint.
• Bedenk van wie je energie krijgt, of van wat. Je wordt bijvoorbeeld altijd vrolijk van je neef en je houdt van tennis. Maak voor beiden tijd vrij. Of ga samen tennissen.

In sommige gevallen is het prima om somber te zijn. In ieder leven gebeuren dingen waar niks positiefs aan is. Voor een korte periode is dat niet erg. Maar als het aanhoudt, of als je er niet uitkomt, is het belangrijk dat je in actie komt. Doe bijvoorbeeld de depressietest of neem contact op met je huisarts.

Leven met aandacht. Dat is eigenlijk, kort gezegd wat mindfulness is. En dan vooral aandacht voor het hier en nu. Dat klinkt zweverig, maar is het juist niet. Het betekent dat je niet piekert over morgen, zeker niet over gisteren maar steeds het moment beleeft waar je in zit. Of het nu pieken of dalen zijn. Je staat bewust stil bij wat er gebeurt en wat dat met je doet.

De voordelen van leven in het hier en nu

Het klinkt zo eenvoudig. En dat was het ooit ook: toen je nog kind was. Baby’s, peuters en kleuters doen niet anders dan in het hier en nu leven. Maar als je ouder wordt, verleer je het. Terwijl de voordelen van leven in het hier en nu groot zijn: je gaat beter om met stress of somberheid, je geeft je grenzen beter aan, je ontspant gemakkelijker, krijgt een beter zelfbeeld en je leert genieten van kleine dingen. Het heeft zelfs een positief effect op lichamelijke klachten. Kortom, het is de moeite van het proberen waard.

• Eet nooit op de automatische piloot. Doe de tv (of je smartphone) uit, ga aan tafel en eet met aandacht: luister, proef, kijk en ruik bewust. Bekijk de oefening Eet met aandacht.
• Loop een bekende route alsof je ‘m voor het eerst loopt. Kijk bewust om je heen en let op wat je ziet, hoort en ruikt. Misschien vallen je dingen op die je normaal voorbijloopt.
• Wees mild over je eigen gedachten. Zie ze niet als de waarheid, maar als wolken die ook weer voorbij drijven. Dat sommige wolken donkerder zijn geeft niet, ze drijven uiteindelijk allemaal verder.
• Doe elke dag een bodyscan: schenk aandacht aan elk lichaamsdeel en peil hoe het ermee gaat. Niet om te ontspannen, maar om te kijken hoe je op dat moment – hier en nu – in je vel zit.
• Focus op je ademhaling. Het is de kortste weg naar het hier en nu. Je hoeft niets te verbeteren of aan te passen. Je luistert en voelt gewoon hoe je ademhaling op dat moment is. Lukt de ademhalingsoefening niet? Doe dan de 3-minutenoefening Even niks.
• Beluister podcasts van de Hersenstichting. Naar een podcast luisteren zorgt ervoor dat je in het moment leeft. En je leert er ook nog van!

De mindfulness-spier kun je trainen. Als het niet meteen lukt, lukt het de volgende keer beter. Je leert het nou eenmaal niet in een dag als je al jaren op de automatische piloot racet. Geef jezelf de tijd.

Volg een cursus of doe een training

Een mindfulnesstraining helpt je bij het richten van je aandacht en het oefenen daarin. Er is er altijd wel een bij je in de buurt.

Gewoontes zijn dingen die we vaak doen, zonder erover na te denken. Denk aan het drinken van een kop koffie in de ochtend. Als je dat iedere dag doet, loop je zonder erover na te denken naar het koffieapparaat en maak je een kop koffie. Of misschien eet je altijd een toetje na het eten en heb je het gevoel dat er iets mist als je het niet in huis hebt.

Iedereen heeft zijn eigen gewoontes. Die krijg je omdat je iets altijd op een bepaalde manier doet.

Waarom willen we sommige gewoontes veranderen?

Er zijn een aantal gewoontes die vaak ‘slechte gewoontes’ genoemd worden. Omdat ze schadelijk voor jouw gezondheid kunnen zijn of niet zo prettig voor je omgeving.

Denk hierbij aan alcohol drinken omdat je niet meer zonder denkt te kunnen. Of heel veel eten als je niet lekker in je vel zit.

Het is goed om te weten dat je met die gewoontes iets anders verdooft of weg probeert te stoppen. Zodat je het niet zo erg voelt of in de gaten hebt.

Je hebt eerder nieuwe gewoontes geleerd

Toen je heel klein was, kon je geen veters strikken. Maar door het te oefenen en te blijven proberen kun je het nu misschien wel met je ogen dicht.

Als je een rijbewijs hebt, dan heb je jezelf aangeleerd. Je kunt je voeten laten wisselen tussen drie pedalen, je kunt schakelen met je ene hand, sturen met de andere, in de spiegels kijken en ondertussen naar de radio luisteren of een gesprek voeren met iemand anders die ook in de auto zit.

Je veters leren strikken en auto leren rijden, gingen niet vanzelf meteen goed. Je had daar tijd voor nodig en je moest het oefenen en blijven doen. Zo werkt het ook met gewoontes veranderen. Dit gaat niet snel en je moet er ook moeite voor doen.

Soms kan het tegenvallen of even niet lukken. Het is belangrijk om dan toch door te gaan. Iedereen heeft die lastige momenten.

Hoelang duurt het voordat je gewoontes veranderen?

Dat is lastig te zeggen, omdat het voor iedereen anders is. Sommige gewoontes kunnen sterk aanwezig zijn. Of zijn een groot onderdeel van jouw leven. Dan is het moeilijker om het te veranderen. Andere gewoontes zijn makkelijker te veranderen omdat ze minder sterk zijn of een kleiner onderdeel zijn van jouw leven.

• Bedenk welke gewoonte je wil veranderen. Kies er eentje per keer en maak dat zo duidelijk als je kan. Bijvoorbeeld: ik wil iedere dag om 22:00 uur naar bed gaan en om 07:00 uur opstaan, zodat ik meer slaap. En niet: ik wil beter slapen.
• Maak een lijstje met voordelen en met nadelen van jouw gewoonte. Zo zie je wat je kunt bereiken, maar ook waarom het verstandig is om iets te veranderen.
• Vertel vrienden of familie dat je iets gaat veranderen. Misschien hebben ze hetzelfde plan en kunnen jullie elkaar helpen.
• Leid jezelf af door bijvoorbeeld te sporten, een boek te lezen of met een stressballetje te spelen. Het is handig om op te schrijven of na te denken over wat jou helpt als je het even lastig hebt.
• Soms zijn we te streng voor onszelf. Als het even niet lukt bijvoorbeeld. Iedere dag is een goede dag om het opnieuw te proberen. Doorgaan en volhouden zijn belangrijk.

Het kan zijn dat je meer hulp nodig hebt. Omdat je gedrag te maken heeft met een depressie, een burn-out of iets anders waar je mee zit. Het kan verstandig zijn om dan contact op te nemen met je huisarts.

Twijfel je of dat de beste stap voor jou is? Of wil je dit eerst met iemand bespreken? Neem dan contact op met onze Infolijn door te bellen, chatten of mailen.

Geluk gaat over hoe tevreden je bent met je leven en hoe je je meestal voelt. En wist je dat het loont om gelukkig te zijn? Gelukkige mensen leven langer en hebben vaker een beter sociaal leven. Ook beschermt gelukkig zijn tegen stress.

Het is dus goed voor je gezondheid om gelukkig te zijn. Met deze tips kom je een heel eind:

• Leef in het nu. Dat klinkt zweverig, maar betekent gewoon dat je ‘wat als’ gedachten niet toestaat, niet piekert over morgen en zeker niet over gisteren. Dat heeft namelijk geen enkele zin.
• Neem de tijd voor je maaltijd. Ga zitten, neem kleine hapjes, proef en geniet. Sta in het weekend een uur eerder op en ga naar buiten. Kijk, voel, ruik en geniet ervan, ook omdat je nog even niets moet.
• Vergelijk jezelf met niemand. Er is altijd wel iemand relaxter, rijker en succesvoller. Maar er zijn ook altijd bergen mensen minder relaxed, rijk of succesvol dan jij.
• Eet gezond, beweeg en slaap voldoende.
• Wees dankbaar. Ook voor dingen die vanzelfsprekend lijken. Bijvoorbeeld dat de zon schijnt, of de regen meevalt, dat je leuke vrienden of lieve familie hebt en dat je geliefde naast je wakker wordt.
• Focus niet op wat niet lukt, maar op wat je wel kunt.
• Blijf enthousiast, blijf je verwonderen.
• En: blijf leren. Nieuwe uitdagingen aangaan houdt je creatief en bevlogen.

Praat erover met iemand die je vertrouwt. Probeer daarnaast voldoende te slapen, regelmatig te bewegen en elke dag even naar buiten te gaan. Blijf de dingen doen die belangrijk of prettig voor je zijn. Ook als je daar niet direct zin in hebt.

Ben je bijna elke dag somber, heb je nergens plezier in en duurt dit langer dan twee weken? Dan kan er sprake zijn van een depressie. Maak een afspraak bij de huisarts. Ook kun je de depressietest doen.

Als je weinig energie hebt, kan dat verschillende oorzaken hebben. Slecht slapen ligt voor de hand, maar ook slecht eten, piekeren of een drukke baan kunnen je van je energie beroven. Daardoor krijg je steeds minder zin om dingen te doen en voel je je steeds meer moe of futloos.

Beweeg. Je denkt misschien dat je van bewegen moe wordt, maar dat is juist niet zo. Bewegen geeft energie. Ook betrokkenheid doet dat: als je je inzet voor dingen die je belangrijk vindt, word je energiek. Probeer ook deze tips:

• Zoek een beweegmaatje. Lukt dat niet? Kijk dan op beweegmaatje.
• Eet gezond. Als je goed voor jezelf zorgt, beloont je lijf je met energie.
• Slaap voldoende.
• Geniet van kleine dingen: de zon op je gezicht, iemand die je vriendelijk groet, een dier dat blij is om je te zien.
• Ontdek wat je belangrijk vindt en zet je daarvoor in.
• Doe leuke dingen.

Iedereen heeft wel eens een periode wat minder energie of zin om dingen te ondernemen. Maar als je al heel lang moe bent en geen energie hebt, is er misschien meer aan de hand. Maak dan een afspraak bij je huisarts. Ook kun je de depressietest invullen om te kijken of er depressieklachten aanwezig zijn.

Bewegen helpt ziektes voorkomen, zoals hart- en vaatziektes en diabetes. Ook is bewegen goed voor de mentale gezondheid. Opgeruimd, zorgeloos, energiek, vrolijk – je krijgt het er allemaal gratis bij als je op een goede manier aan je lijf werkt. Het helpt tegen depressie, angst, stress, zorgen en gepieker en het geeft je zelfvertrouwen een boost. Ook word je fitter van bewegen en zit je daardoor lekkerder in je vel.

En dat hoeft heus geen uren in de sportschool te betekenen: met een paar goede beweegmomenten bouw je al aan je conditie en zit je beter in je vel.

Op te bepalen hoeveel beweging je nodig hebt en welke beweging goed voor je is, zijn Beweegrichtlijnen door de Gezondheidsraad opgesteld. Deze vertellen hoeveel je moet bewegen om gezond te blijven. Hieronder vind je de richtlijnen.

Kinderen en jongeren van 4 t/m 17 jaar

• 1 uur per dag matig intensief bewegen. Matig intensief betekent dat je ademhaling sneller wordt en je hartslag omhoog gaat, maar je nog wel kan praten tijdens de beweging. Voorbeelden hiervan zijn fietsen, wandelen of zwemmen.
• 3x per week spier- en botversterkende activiteiten. Denk hierbij aan springen, dansen of krachtoefeningen.

Volwassenen en ouderen

• 2,5 uur per week matig intensief bewegen. Het is goed om dit te verspreiden over verschillende dagen.
• 2x per week spier- en botversterkende activiteiten
• Balansoefeningen voor ouderen. Hiermee train je je evenwicht en wordt de kans op vallen kleiner. Voorbeelden van balansoefeningen zijn: op één been staan, een voorwerp van de grond rapen of yogaoefeningen.

De beweegrichtlijnen zijn er ook voor mensen met een fysieke en verstandelijke beperking. Deze beweegrichtlijnen, samen met handige tips, vind je op de website van het Kenniscentrum Sport & Bewegen.

• Kies wat bij je past en wat je leuk vindt. Bewegen kan namelijk op verschillende manieren. Met de Sportwijzer van NOC*NSF kom je erachter welke sporten het beste bij jou passen.
• Maak een beweegplan. Stel haalbare doelen. Had je helemaal geen beweging? Ga van af nu elke dag een half uurtje wandelen of fietsen. Beweeg je al wel? Maak er dan een half uurtje hardlopen van.
• Wil je beginnen met hardlopen? Bouw het dan heel rustig op om te voorkomen dat je afknapt. Om en om een paar minuten hardlopen en wandelen geeft je een goede start waarmee je niets forceert. Er zijn meerdere website en apps die je hierbij kunnen helpen.
• Voeg een extra beweegmoment aan je dag toe. Fiets eens om, naar school of naar je werk. Of neem vaker de trap in plaats van de lift.
• Zoek en vind een beweegmaatje bij je in de buurt, op de website van beweegmaatje. Samen bewegen is nog leuker en werkt motiverend.
• Zorg ervoor dat bewegen een gewoonte wordt. Maak bewegen een vast onderdeel van je dagelijks leven.
• Gezond eten is ook belangrijk voor je conditie. Meer informatie over gezond eten vind je bij het Voedingscentrum.

Als je depressieve klachten hebt, is het lastig om in beweging te komen. Dan helpt het om je aan te sluiten bij bijvoorbeeld een loopclubje. Dat kan bij de atletiekclub of bij een loopclub in het park bij je in de buurt. Veel GGZ-instellingen organiseren trainingen voor mensen die met hardlopen hun depressie te lijf willen gaan.

Meer informatie over bewegen

• Kenniscentrum Sport en Bewegen: geeft betrouwbare informatie over bewegen en praktische tips voor iedereen.
• Hersenstichting: meer informatie over waarom bewegen belangrijk is voor de hersenen. Ook lees je nog meer tips om meer te bewegen.
• Expertisecentrum Mentale Gezondheid: een kennisdossier over bewegen, ontwikkeld voor professionals.Onderkant formulier

Assertief zijn betekent dat je voor jezelf opkomt. Je zegt wat je denkt, voelt en wilt (of niet wilt), zonder anderen te kwetsen.

We maken allemaal wel eens mee dat iemand over onze grens gaat. De vraag is, wat we er zelf mee doen. Als je assertief bent, vertel je iemand rustig waar het op staat en wat iemands gedrag met jou doet. Het is dus actiever dan passief: dat is niks doen. Maar het is veel minder schadelijk dan agressief: als je ontploft.

Zo ziet goed assertief gedrag eruit:

• Je komt op een vriendelijke maar duidelijke manier voor jezelf op.
• Je durft je gevoelens en kwetsbaarheid te laten zien.
• Je maakt je eigen keuzes.
• Je vermijdt conflicten niet, maar zoekt ze ook niet op.
• Dit terwijl je rekening houdt met anderen. Je respecteert ook hun behoeften en wensen.

Het is goed voor je om assertief te zijn

In een sociale situatie kun je op verschillende manieren reageren: agressief, sub-assertief (passief) of assertief. Agressief reageren kan leiden tot ruzie en relaties met vrienden of familie beschadigen. Het tegenovergestelde van assertief is sub-assertief of passief. Dit betekent dat je te weinig voor jezelf opkomt. Vaak gebeurt dit bij een laag zelfbeeld. Als je nooit zegt wat iemands gedrag met je doet, lopen de frustraties op. Je kunt zelfs overspannen raken of een burn-out krijgen.

Assertiviteit is de gezonde tussenweg. Je houdt je relaties eerlijk en open én je neemt jezelf serieus. Een opgeruimd gevoel.

De een is assertiever dan de ander. Verlegenheid, een gebrek aan zelfvertrouwen of van huis uit meekrijgen dat je bescheiden moet zijn: het kan er allemaal voor zorgen dat je niet weet hoe je assertief reageert. Met deze tips weet je dat vanaf vandaag wél.

Pas altijd de vier stappen van communicatie toe:

• Vertel wat je merkt (zonder te oordelen). Bijvoorbeeld: “Ik zie dat u net voor mij in de rij bent gaan staan.” of “Dank je wel voor de uitnodiging. Ik ben alleen al elke avond van huis geweest.”
• Zeg wat dat met jou doet. Bijvoorbeeld: “Misschien heeft u het niet gezien, maar ik stond hier al, en het voelt niet eerlijk als u voorgaat.” of “Ik ben eigenlijk te moe om nog iets te doen.”
• Vertel wat je nodig hebt. Bijvoorbeeld: “Het lijkt me goed om op onze beurt wachten.” of “Ik heb behoefte aan rust en een avond voor mezelf.”
• Zeg hoe je het wel wilt. Bijvoorbeeld: “Zou u achteraan kunnen aansluiten?” of “Zullen we een andere keer afspreken?”

En verder:

• Oefen in complimenten. Geef ze gul én ontvang ze met plezier. Ook dat is assertiviteit.
• Vraag jezelf af: ben je iets aan het vermijden? Een moeilijk gesprek, het uitpraten van een ruzie? Spreek met jezelf af om er vandaag nog mee aan de slag te gaan.
• Doe de oefening Nee zeggen.
• Overweeg een assertiviteitscursus. Die vind je bij coaches en bij de GGZ in de buurt.

Bij Mentaal Vitaal vind je betrouwbare informatie over mentale gezondheid. Ook heeft Mentaal Vitaal een Info- en advieslijn voor informatie, advies en ondersteuning. Mentaal Vitaal is er voor iedereen: van jong tot oud, voor jezelf of een ander, met of zonder hulpvraag.

Lees hieronder wat Mentaal Vitaal voor jou kan betekenen. Je kunt er ook voor kiezen om de video te bekijken.

Betrouwbare informatie over mentale gezondheid

Bij Mentaal Vitaal vind je betrouwbare informatie over mentale gezondheid. Dit komt doordat we binnen het Trimbos-instituut veel onderzoek doen naar mentale gezondheid en wat daarbij komt kijken. We vertalen wetenschappelijke kennis in informatie en adviezen waar jij iets aan hebt. En waar je zelf mee aan de slag kunt. Zo vind je bij ons tips, zelftesten, oefeningen en keuzehulpen.

Hierbij hebben we aandacht voor:

• Hoe blijf ik lekker in mijn vel zitten (Mentaal fit). Denk hierbij aan onderwerpen zoals balans, geluk, ontspanning en veerkracht.
• Hoe ga ik om met problemen (Omgaan met). Denk hierbij aan onderwerpen zoals eenzaamheid, piekeren, stress en negatieve gedachten.

Bellen, chatten of mailen met de Info- en advieslijn

Het kan fijn zijn om het met iemand te hebben over jouw mentale gezondheid of die van een ander. Hiervoor kun je met ons chatten, mailen of bellen op maandag tot en met donderdag, van 09:00 – 12:00 (0900-1994, € 0,10 p/min + de kosten van je mobiele telefoon). Wij vinden het belangrijk dat je het gevoel krijgt dat er je er even niet alleen voor staat, en dat je steun ervaart.

We zijn er voor je

Onze deskundige medewerkers bij de info-en advieslijn hebben speciale trainingen gevolgd.

Je kunt met ons in contact komen voor:

• Een luisterend oor. Je kunt (anoniem) je verhaal kwijt, wij luisteren naar je. Alle gesprekken blijven vertrouwelijk.
• Advies op basis van betrouwbare informatie. Hierdoor weet je wat je kunt doen om je mentale gezondheid te verbeteren.
• Ondersteuning bij het zoeken naar hulp. We praten over welke hulp bij jou past en kunnen je eventueel doorverwijzen naar andere hulporganisaties. Als je wilt, kunnen we informatie nasturen.

Wil je weten hoeveel mensen contact met ons hebben gezocht en met wat voor vragen? We publiceren de cijfers één keer per jaar. Bekijk hier het meest recente jaarbericht

Voor professionals

Heb jij in jouw werk te maken met mensen met mentale problemen en/of psychische aandoeningen en wil je hier meer over weten? Of wil je mensen verwijzen naar een goede informatiebron? Op Mentaal Vitaal staat actuele en wetenschappelijk onderbouwde informatie over mentale gezondheid. Ook ter preventie. De kennis is ontwikkeld door professionals van het Trimbos-instituut.

Voor teksten en materialen die je kunt gebruiken hebben we een toolkit gemaakt. Bekijk hier de toolkit

Mentaal Vitaal is onderdeel van de afdeling Publieksinformatie van het Trimbos-instituut. Hieronder vallen ook Alcoholinfo, Drugsinfo, Gameninfo, DigitaleBalans, Ikstopnu (stoppen met roken) en Helder Opvoeden. Mentaal Vitaal is gefinancierd door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.