Meer lezen over

Antisociale persoonlijkheidsstoornis

Wat is een antisociale persoonlijkheidsstoornis?

 

Wat is een antisociale persoonlijkheidsstoornis?

Iemand die een antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) heeft, heeft wisselende stemmingen en instabiele relaties. Het denken, voelen en gedrag zijn onberekenbaar. Dat maakt hen impulsief en ongedurig. Daar kunnen zij niet zoveel aan doen: het hoort bij de stoornis. Mensen met ASP houden weinig rekening met anderen en als ze iets willen, moet het snel gebeuren. Dat maakt de stoornis ook erg lastig voor de omgeving. Herken je jezelf? Gelukkig is er wel wat te doen om de symptomen te verlichten.

 

De stoornis is niet direct merkbaar

Voor de omgeving is het niet meteen duidelijk als iemand ASP heeft. Met ASP kun je ook heel normaal overkomen en zelf merk je er vaak ook maar weinig van. Maar wat je misschien wel herkent, is dat je de schuld van allerlei dingen bij anderen legt. Je kunt niet goed naar je eigen gedrag kijken of erover nadenken.

 

We weten niet hoeveel mensen ASP hebben

Meer mannen dan vrouwen hebben ASP. Vooral in de leeftijd van 18 tot 34 jaar komt het voor. De schatting is dat 2 tot 3% van de volwassenen in westerse landen een ASP heeft. Hoe dat in Nederland zit, weten we niet. Het is namelijk erg lastig om de diagnose te stellen.

 

Zo herken je een antisociale persoonlijkheidsstoornis

Hier lees je wat de symptomen van een antisociale persoonlijkheidsstoornis zijn.

 

Symptomen antisociale persoonlijkheidsstoornis

Zo herken je een antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP)

Weinig rekening houden met anderen is een belangrijk kenmerk van ASP. Om de diagnose te krijgen, moet je minimaal 18 jaar zijn. Ook zijn minstens drie van de volgende symptomen van toepassing:

  • veel wetsovertredingen begaan

  • anderen bedriegen voor eigen voordeel of plezier

  • moeite met plannen of vooruitkijken

  • regelmatig betrokken bij vechtpartijen en geweld

  • onverschillig over eigen veiligheid of die van anderen

  • moeite met het houden van een baan of nakomen van financiële verplichtingen

  • geen berouw na kwetsen, mishandeling of diefstal

 

Kinderen met ASP

Voordat een kind 15 is, wijst het gedrag vaak al richting ASP. Voorbeelden van typisch gedrag vanaf een jaar of 8, 9 zijn:

  • pesten

  • vechten

  • mishandeling

  • stelen

  • inbraak

  • spijbelen en

  • liegen

 

Hoe ontstaat een antisociale persoonlijkheidsstoornis?

Erfelijkheid en omgeving kunnen een rol spelen bij het ontstaan van ASP. Lees alles over de oorzaken of neem contact op met een professionele hulpverlener bij jou in de buurt.

Oorzaken antisociale persoonlijkheidsstoornis

 

Wat veroorzaakt een antisociale persoonlijkheidsstoornis?

We weten nog maar weinig over de oorzaken van een antisociale persoonlijkheidsstoornis. Wel is duidelijk dat verschillende factoren een rol spelen bij de ontwikkeling ervan.

 

Biologische factoren

  • De stoornis is voor een deel erfelijk. Dus als het in je familie voorkomt, is de kans groter dat jij het ook krijgt.

  • Ook lijkt het erop dat de persoonlijkheidsstoornis samengaat met hersenafwijkingen.
     

Verder hebben de volgende jonge kinderen een grotere kans op een antisociale persoonlijkheidsstoornis:

  • opvliegende, impulsieve kinderen

  • hyperactieve kinderen

  • kinderen met een lagere intelligentie

  • kinderen met een gedragsstoornis

 

Sociale factoren en omgevingsfactoren

Ook opvoeding en persoonlijke omstandigheden in je jeugd zijn van invloed op het ontwikkelen van een antisociale persoonlijkheidsstoornis.

  • Opvoeding: als je tijdens je opvoeding weinig liefde of bescherming krijgt, wordt de kans op ASP groter. Ook harde straffen, of ouders die niet goed op je letten, vergroten die kans.

  • Opgroeien en omgeving: als je in een groep zit met antisociale kinderen krijg je later vaker ASP. Ook als je opgroeit in armoede, in een ongezonde omgeving, of in een criminele buurt.

  • Een negatieve spiraal: als je je afreageert op andere kinderen, word je vaker afgewezen. Daardoor ontwikkel je je afwijkend: ook dat vergroot je kans op ASP.

 

Dit kun je zelf doen

We vertellen je graag wat je zelf kunt doen als je een antisociale persoonlijkheidsstoornis hebt. Maar direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan natuurlijk ook.

Wat kun je zelf doen bij een antisociale persoonlijkheidsstoornis?

 

Dit kun je zelf doen

Als je een antisociale persoonlijkheidstoornis hebt, vind je vaak zelf dat je niets mankeert. Maar je omgeving geeft andere signalen. Accepteren en toegeven dat je een probleem hebt, is daarom een belangrijke eerste stap. Met de adviezen op deze pagina kom je verder.

 

  • Lees en leer zoveel mogelijk over de antisociale persoonlijkheidsstoornis. Zorg dat je genoeg te weten komt. Zo krijg je inzicht in de stoornis en praat je er gemakkelijker over met anderen.

  • Praat over je stoornis. Vrienden, familie en hulpverleners kunnen je helpen. Overleg met elkaar hoe je samen met ASP omgaat. Kun je je taken op school of op je werk wel aan? Neem niet te veel hooi op je vork.

  • Bedenk wie je in vertrouwen neemt. Sommige mensen schrikken van psychische klachten en reageren negatief. Vertel oppervlakkige kennissen daarom een beperkte versie. Het complete verhaal vertel je aan mensen die dichtbij staan.

  • Overleg met je behandelaar. Kijk samen welke behandeling het best bij jou past.

 

Hulp via telefoon, mail of chat

MIND Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen of chatten.
De luisterlijn: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.

 

De behandeling

Psychotherapie is de belangrijkste behandeling van ASP. Lees er meer over of neem contact op met een professionele hulpverlener bij jou in de buurt. 

 

Behandeling antisociale persoonlijkheidsstoornis

Zo verminderen de klachten

Het lijkt erop dat antisociale persoonlijkheidsstoornis niet te genezen is. Maar met psychotherapie kunnen sommige symptomen wel verminderen. Welke vorm het best helpt, weten we nog niet.

 

Minimaal een jaar intensieve psychotherapie

Intensieve behandelingen over een lange periode (meer dan een jaar) lijken beter te werken dan korte behandelingen. Ook het zorgen voor structuur in de dag plus aandacht voor motivatie en therapietrouw, hebben een positief effect.

 

Medicijnen? Alleen voor andere klachten

Alleen als iemand naast de antisociale persoonlijkheidsstoornis ook last heeft van bijvoorbeeld depressie of angst, heeft het zin om medicijnen te slikken.

 

Ken je iemand met ASP?

We geven je graag advies, bijvoorbeeld hoe je het beste omgaat met iemand met ASP.

Antisociale persoonlijkheidsstoornis en de omgeving

 

Omgaan met iemand met een antisociale persoonlijkheid

Leven met iemand met een antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) is ingewikkeld. Vaak zijn er niet alleen thuis problemen, maar ook op school, of op het werk. Het moeilijke is dat mensen met ASP zelf vaak weinig van de problemen merken. Daarbij denken ze ook nog dat het niet aan hen ligt. Laat staan dat ze er iets aan kunnen of willen doen. Onze adviezen helpen je verder:

  • Lees en leer zoveel mogelijk over de antisociale persoonlijkheidsstoornis en de gevolgen. Veel instellingen voor geestelijke gezondheidszorg organiseren ook speciale voorlichtingsbijeenkomsten of cursussen voor familieleden.

  • Ga actief aan de slag met de situatie. Bijvoorbeeld door een cursus over de stoornis te volgen.

  • Geef je eigen grenzen aan. Mensen met een antisociale persoonlijkheidsstoornis hebben de neiging tot liegen, bedriegen, manipuleren en gebruiken van geweld. Wees hierop voorbereid.

  • Neem conflicten niet te persoonlijk op. De problemen en het vervelende gedrag komen door de stoornis. Relativeer: neem ze niet te persoonlijk op.

  • Houd contact met anderen. Doe dingen die plezier en ontspanning geven. Het is soms goed om afstand te nemen en je hart te luchten bij mensen in de omgeving. Ook buiten het gezin.

 

Overleg met de behandelaar

Als je dichtbij staat, is de kans groot dat je betrokken wordt bij de behandeling. Vraag aan de behandelaar hoe je het beste om kunt gaan met de stoornis.

 

Telefonische hulp, mail, chat en lotgenotencontact

  • MIND Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen of chatten.

  • De luisterlijn: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.

  • Labyrinth-in Perspectief organiseert contact voor familie en vrienden van mensen met psychische of psychiatrische problemen en geeft advies.

 

Wil je meer weten over de antisociale persoonlijkheid?

Deze organisaties helpen je verder.

Meer informatie over antisociale persoonlijkheidsstoornis

 

Meer weten over de antisociale persoonlijkheidsstoornis

Deze organisaties kunnen je meer vertellen over de antisociale persoonlijkheidsstoornis. Meteen door naar een professionele hulpverlener bij jou in de buurt kan ook.

 

Vereniging Balans

Landelijke vereniging voor ouders van kinderen met ontwikkelings-, gedrags- en leerproblemen, voor informatie, hulp en advies.

© 2016 TRIMBOS-INSTITUUT
www.trimbos.nl