Meer lezen over

Postnatale depressie

Wat is postnatale depressie?

 

Wat is een postpartum depressie?

Een kind krijgen is ingrijpend. Je lichaam is totaal veranderd, je hormonen zorgen dat je je anders voelt, emotioneel zit je in een achtbaan en sociaal ben je opeens de moeder van een baby: dat is een nieuwe, grote verantwoordelijkheid. Maar liefst 50% tot 80% van de vrouwen heeft de eerste dagen na de bevalling dan ook last van spontane huilbuien, prikkelbaarheid, nervositeit en slaapproblemen. We noemen dat ook wel de babyblues.

 

De blues, een dip of een depressie?

Sommige vrouwen blijven maandenlang somber. Al hadden ze zich vooraf nog zo verheugd, nu de baby er is, zijn ze prikkelbaar, angstig en neerslachtig. Dan spreken we van een postpartum depressie. Letterlijk betekent dat: depressie na de bevalling (in de volksmond wordt het ook wel ‘postnatale depressie’ genoemd, wat depressie na de geboorte betekent). Het begint niet altijd meteen na de bevalling. Soms pas na enkele weken, of als de moeder stopt met borstvoeding geven of als ze weer gaat werken.

 

Ongeveer 10% krijgt zo’n depressie

Ongeveer 10% van de moeders krijgt na de bevalling een depressie. Dat zijn in Nederland per jaar zo’n 20.000 vrouwen. Zo’n depressie is beslist niet iets om je voor te schamen.

 

Zo herken je een postpartum depressie

Je leest hier meer over de symptomen van een postpartum depressie.  

 

Symptomen postnatale depressie

Zo herken je een postpartum depressie

Veel verschijnselen van een postpartum depressie lijken vrij normaal voor een jonge of nieuwe moeder. Geen wonder dat je moe bent: je komt tenslotte vaak slaap tekort. Ook je bezorgdheid is logisch: een baby is nou eenmaal erg kwetsbaar. Maar bij een echte postpartum depressie worden je klachten zo extreem dat het niet meer lukt om je moedertaken te vervullen.

Ook als je een miskraam of abortus hebt gehad, kun je deze depressie krijgen. Opnieuw lijken de symptomen heel normaal: een tijdje verdrietig en in de war zijn, is in die omstandigheden heel voorstelbaar.

 

Dit zijn de symptomen van een postpartum depressie

Je voelt je:

  • somber

  • ongeïnteresseerd, neemt geen initiatief

  • niet blij met de baby, soms voel je zelfs haat en afkeer

  • ‘geen moeder’ voor de baby of je bent juist overbezorgd

  • extreem moe en lusteloos

  • huilerig

  • prikkelbaar, je valt agressief uit (schelden, verwijten maken)

  • verward, vergeetachtig en je kunt je slecht concentreren

  • van binnen dood of leeg

  • machteloos, wanhopig en angstig


En je hebt:

  • last van slapeloosheid of juist een extreem grote slaapbehoefte

  • gebrek aan eetlust of juist overdreven veel trek

  • weinig zelfvertrouwen, het gevoel niets waard te zijn en ongeschikt te zijn voor het moederschap

  • een sterke neiging tot piekeren

  • hoofdpijn, duizeligheid en misselijkheid

 

Heb je last van waanideeën?

Heel soms krijg je als moeder last van waandenkbeelden en verlies je het contact met de werkelijkheid. Je denkt dan bijvoorbeeld dat het kind niet van jou is. Of je ziet in een flits voor je dat je de baby van de commode laat vallen. Je kunt zo somber worden dat je denkt dat jij zelf, of de baby, dood beter af is. Dan heb je een psychose en heb je onmiddellijk deskundige hulp nodig.

 

Hoe ontstaat een postpartum depressie?

Lees meer over de oorzaken van een postpartum depressie.

Oorzaken postnatale depressie

 

Hoe ontstaat een postpartum depressie?

Hoe het precies ontstaat weten we niet. Wel weten we welke factoren vaak een rol spelen.

 

Biologische factoren

Voor een deel is een postpartum depressie erfelijk: vrouwen bij wie depressie in de familie voorkomt, lopen een groter risico.
Ook fysieke en emotionele uitputting kunnen bijdragen aan het ontstaan van de depressie.
Andere lichamelijke factoren zijn: veranderingen in je hormoonbalans, een verstoorde schildklierwerking en verstoring van je vitaminen-mineralenbalans (met name tekorten aan de vitamines B6 en B12, zink en ijzer).

 

Sociale factoren

Gebeurtenissen waardoor je leven opeens sterk verandert, kunnen een depressie aanwakkeren. Een kind krijgen is zo’n ingrijpende verandering.
De kans op depressie wordt nog groter als twee ingrijpende gebeurtenissen zich in dezelfde periode voordoen. Denk aan een verhuizing, of het overlijden van iemand waar je van houdt.
Ook relatieproblemen, of een partner die je weinig steun geeft tijdens de zwangerschap, de bevalling en de kraamdagen vergroten de kans op depressie.
Soms heeft een depressie te maken met onverwerkte ervaringen uit het verleden.

 

De perfecte moeder

Vrouwen vinden vaak dat ze perfecte, liefhebbende en gelukkige moeders moeten zijn. Moeder zijn is immers “het mooiste dat er is” - dus een baby “moet de moeder wel gelukkig maken”. Dat is natuurlijk niet zo. Daar komt bij dat veel vrouwen niet alleen moeder zijn, maar ook voor het huishouden zorgen en een baan hebben. Als dat niet probleemloos gaat, hebben ze het gevoel tekort te schieten of overbelast te raken.

 

Psychische factoren

Tenslotte tellen ook persoonlijke eigenschappen mee. Als je hoge verwachtingen hebt van het moederschap en hoge eisen aan jezelf stelt, ben je gevoeliger voor een postpartum depressie. Zo’n hoge verwachting is dat je bijvoorbeeld denkt dat de zorg voor je kind vanzelf gaat. Dat je je “natuurlijke moedergevoelens” maar hoeft te volgen. Met die verwachtingen kan de werkelijkheid behoorlijk teleurstellend zijn, bijvoorbeeld als je kind veel huilt of vaak ziek is. Daar kun je niets aan doen en toch betrek je het op jezelf.

 

Ook een moeilijk verlopende zwangerschap kan de depressie uitlokken, net als een medische ingreep tijdens de bevalling of het achterlaten van dje baby in het ziekenhuis. Het past allemaal niet in het verwachte sprookje in je hoofd.

 

Onderzoek laat ook nog zien dat vrouwen die slecht nee kunnen zeggen en moeilijk hun gevoelens uiten een grotere kans hebben op een postpartum depressie.

 

Dit kun je zelf doen

Gelukkig kun je zelf de eerste stappen zetten naar herstel. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan ook. 

Wat kun je zelf doen bij een postnatale depressie?

 

Dit kun je zelf doen

De eerste stap is toegeven en accepteren dat er iets aan de hand is. Neem je gevoelens, klachten en symptomen serieus. Accepteer dat je je op dit moment niet voelt zoals je zou willen.

Praten lucht op

Het is belangrijk je gevoelens en zorgen met anderen te delen. Dat lucht niet alleen op, het geeft je ook inzicht in je klachten en hoe ernstig ze zijn. De kans is groot dat je ontdekt dat je niet de enige bent met dit probleem.

 

…maar met wie?

Het is belangrijk dat je met iemand praat bij wie je je op je gemak voelt. Iemand die jou goed kent en die om je geeft. Dat kan je zus, broer, vader of moeder zijn. Maar ook een goede vriendin of een collega. Soms zijn problemen gemakkelijker te bespreken met iemand die je minder goed kent. Denk aan een sportmaatje of een bedrijfsarts. Een anoniem gesprek met een hulpverlener of vrijwilliger (zie hieronder) kan natuurlijk ook altijd.

En verder:
  • Sta jezelf fouten toe. Wees niet te streng voor jezelf. Moeder zijn leer je met vallen en opstaan.

  • Laat je partner ook voor de baby zorgen. Zo ontlast je jezelf en werk je samen aan de band met elkaar.

  • Neem tijd en rust voor jezelf. Met én zonder de baby.

Hulp via telefoon, mail of chat

  • MIND Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen, Whatsappen of chatten.

  • De luisterlijn: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.

Schrijf het van je af

Als je praten lastig vindt, kan het je helpen om je problemen op te schrijven. Voor jezelf, in een dagboek, of aan iemand, in een brief.

 

Gebruik een online interventie

WellMom helpt je om positief te blijven na je zwangerschap. Leer met de WellMom app hoe jij en je baby je goed, sterk en veerkrachtig kunnen voelen. Klik hier voor meer informatie. 

Lees en leer zoveel mogelijk over een postpartum depressie

Inzicht in de depressie helpt je bij je herstel. Hier vind je websites waarop je meer kunt lezen.

 

GGZ-instellingen door het hele land organiseren cursussen voor moeders met depressieve klachten of een depressie. Ook verloskundigen, gynaecologen, kraamzorg en jeugdgezondheidszorg helpen je op weg.

 

Zoek hulp

Gaan de klachten niet over of worden ze erger? Aarzel dan niet langer en neem contact op met een hulpverlener, zoals je huisarts of een jeugdarts bij het consultatiebureau. Hoe eerder je herstelt, hoe beter. Een postpartum depressie is goed te behandelen.

 

De behandeling van een postpartum depressie

Lees over de verschillende behandelingen van postpartum depressie. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan ook.

 

Behandeling postnatale depressie

Therapie helpt bij een postpartum depressie

Hoe lang een postpartum depressie duurt, verschilt. Als je je niet laat behandelen duurt de depressie gemiddeld vier tot zes maanden. Soms duurt het jaren. Gelukkig hoeft dat niet, want de depressie is over het algemeen goed te behandelen met gesprekstherapie en medicijnen. Contact met lotgenoten, bijvoorbeeld in een zelfhulpgroep, kan ook bijdragen aan je herstel. Als de oorzaak van de depressie of depressieve klachten lichamelijk is, krijg je hormonen, vitaminen of mineralen.

 

Medicijnen

De meeste vrouwen krijgen bij een postpartum depressie antidepressiva. Bij meer dan de helft van de vrouwen verminderen deze de depressie. Dit effect merk je zo’n vier tot zes weken nadat je bent gestart met slikken. Je omgeving ziet het vaak al eerder. Voor een goed resultaat is het belangrijk dat je de medicijnen zeker vier tot zes maanden gebruikt.

 

Overleg met je arts

Antidepressiva zijn niet verslavend, maar ze hebben wel verschillende bijwerkingen, zoals sufheid, slaperigheid en een droge mond. Overleg daarom met je arts welk middel het beste bij je past. Hij of zij weet ook of je de medicijnen kunt combineren met borstvoeding – dat is bij elk medicijn weer anders. Bijwerkingen verdwijnen of worden na een tijdje minder heftig.
Zomaar stoppen met antidepressiva kan niet. Je kunt last krijgen van vervelende ontwenningsverschijnselen. Kortom, zet elke stap in overleg met je arts.

 

Slaapmiddelen

Soms schrijft je arts tijdelijk kalmerings- of slaapmiddelen voor. Deze middelen werken wel direct. Ze helpen tegen slapeloosheid, angst, spanning en onrust. Je mag ze niet te lang slikken, meestal een paar weken.

 

Help zelf herhaling voorkomen

Zo’n 60% van de vrouwen die een postpartum depressie hebben meegemaakt, krijgen bij een volgende zwangerschap opnieuw last van de verschijnselen. Deze maatregelen helpen je om de kans te verkleinen:

  • Zorg voor goede en gevarieerde voeding (met veel kalk en vitamine B6). Of het gebruik van hormonen, direct na de bevalling.

  • Ook kan het helpen tijdens de zwangerschap en na de bevalling

    • veel rust te nemen

    • duidelijke kraambezoektijden in te stellen en

    • ingrijpende veranderingen, bijvoorbeeld de start van een studie of verhuizing, in deze periode te vermijden.

Postnatale depressie en de omgeving

 

Omgaan met iemand met een postpartum depressie

De somberheid, futloosheid en het gebrek aan blijdschap over de baby van een moeder met een postpartum depressie staan in scherp contrast met de spreekwoordelijke roze wolk. Ze begrijpt haar eigen gevoelens niet en voelt schaamte en schuld. Ze denkt dat ze de enige is, terwijl dat beslist niet zo is. Je hebt kans ze haar gevoelens ontkent, waardoor haar isolement alleen maar groter wordt.

 

Haar gedachten en gevoelens zijn verwarrend

Sommige vrouwen denken zelfs dat hun gevoelens het bewijs zijn dat ze onbewust het kind niet willen. Ze beseffen niet dat de negatieve gevoelens bij de ziekte horen en dat deze verdwijnen zodra de depressie voorbij is.

 

Je kunt helpen
  • Praat met de sombere moeder. Bespreek haar negatieve gevoelens en gedachten, zonder dat ze zich daar schuldig over voelt.

  • Geef geen adviezen of tips. Probeer de depressieve gevoelens niet weg te praten. Begrip, sympathie en de bereidheid serieus te luisteren zijn het belangrijkst.

  • Overleg wat je over kunt nemen. Vraag wat je voor haar kunt doen in het huishouden, of met de andere kinderen, bijvoorbeeld. Zo krijgt ze ook tijd voor zichzelf.

  • Neem buien niet te persoonlijk. Iedereen kan slachtoffer worden van de agressieve buien en uitvallen van een vrouw met een postpartum depressie. Bedenk dat die erbij horen. Je bent een doelwit, omdat de moeder zich bij jou durft te uiten en veilig voelt.

  • Ontkent de moeder het probleem? Overleg met de huisarts als je je zorgen maakt.

  • Zoek zelf steun als het je teveel wordt.

 

Wil je meer weten over een postpartum depressie?

Deze organisaties kunnen je er meer over vertellen.

Meer informatie over postnatale depressie

 

Meer weten over een postpartum depressie

Deze organisaties helpen je verder. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener bij jou in de buurt kan ook.

 

Depressie Vereniging

Landelijke cliëntenorganisatie van en voor mensen met depressie en depressieve klachten en hun naasten. De Depressie Vereniging is aangesloten bij het LPGGz (Landelijk Platform GGz).

Depressie Centrum

Het Depressie Centrum van het Fonds Psychische Gezondheid geeft informatie en tips.

 

MIND Korrelatie

Voor informatie, hulp en advies. Telefoon: 0900 – 1450 (werkdagen van 9.00 tot 18.00 uur, € 0,15 per minuut).

 

Labyrint-In Perspectief

Landelijke zelfhulporganisaties van en voor familieleden en vrienden van mensen met psychische en psychiatrische problemen. Telefonische hulplijn: 0900 – 2546674 (€ 0,20 per minuut).

© 2016 TRIMBOS-INSTITUUT
www.trimbos.nl