Meer lezen over

Schizofrenie

Wat is schizofrenie?

 

Wat is schizofrenie?

Als je een schizofrene stoornis hebt, maak je vaak een verwarde indruk. Je bent bijvoorbeeld angstig, je hoort stemmen of je hebt last van hallucinaties. Hierdoor zeg je of doe je dingen die voor buitenstaanders onbegrijpelijk zijn. De stoornis begint meestal tussen het 16e en 30e levensjaar.

 

Psychose en schizofrenie gaan vaak samen

Met schizofrenie kun je in een psychose terechtkomen. Je bent dan zo in de war dat je niet meer weet wat echt is en wat een waanidee. Dit kan dagen duren, maar ook jaren. Een psychose is niet hetzelfde als schizofrenie. Een psychose komt namelijk ook voor bij andere psychische stoornissen.

 

Schizofrenie is geen gespleten persoonlijkheid

Veel mensen denken dat mensen met schizofrenie meerdere persoonlijkheden hebben. Dat komt waarschijnlijk doordat schizofrenie van een Grieks woord komt, dat staat voor een gespleten persoonlijkheid. Een ander misverstand is dat mensen met schizofrenie zich constant raar gedragen. Ook dat is niet zo. Iemand met schizofrenie komt soms wat vreemd over, maar meestal gedraagt hij of zij zich normaal. Ook zijn mensen met schizofrenie niet gewelddadiger of agressiever dan de gemiddelde mens.

 

Schizofrenie is vrij zeldzaam

Geschat wordt dat 1 op de 100 tot 1 op de 125 mensen schizofrenie heeft. Iets meer mannen dan vrouwen hebben de stoornis.

 

Zo herken je schizofrenie

We vertellen je meer over de symptomen. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan ook.

 

Symptomen schizofrenie

Zo herken je schizofrenie

Om de diagnose schizofrenie te krijgen, moet je het grootste deel van een maand minimaal twee van de onderstaande symptomen hebben. Soms is één symptoom al voldoende, bijvoorbeeld als de wanen bizar zijn of als je stemmen hoort.

 

Wanen

Als je denkt dat je een afgezant van God bent of slachtoffer van complotten, noemen we dat wanen of waanideeën: je ziet de wereld niet meer zoals ‘ie is. Een andere veelvoorkomende waan is geloven dat iemand anders de baas is over jouw gedachten.

 

Hallucinaties

Je ruikt, hoort, ziet of voelt dingen die er niet zijn. Vooral stemmen en onzichtbare dingen en personen. Zo’n stem geeft bijvoorbeeld commentaar, advies of opdrachten. Sommige mensen met schizofrenie geven antwoord op deze stemmen. Voor de buitenwereld is het dan net of ze in zichzelf praten.

 

Verdwenen: je energie en motivatie
Met schizofrenie iets beginnen, volhouden of afmaken is moeilijk. Denk aan een opleiding, een baan, vriendschappen en relaties. Maar ook ontspanning en persoonlijke verzorging worden ingewikkeld.


Je hebt minder of geen gevoel
Misschien wek je de indruk, of heb je zelf het idee, dat je gevoelens veel minder zijn geworden of zelfs verdwenen zijn. We noemen dat afvlakking. Ook lukt het je slecht om dingen te onthouden, je te concentreren en om ingewikkelde dingen te doen, zoals je administratie. Naar school gaan, werken, vriendschappen en zelfstandig wonen zijn niet meer vanzelfsprekend.


Je bent moeilijk te volgen
Met schizofrenie heb je moeite om je eigen gedachten te ordenen. Daardoor praat je al snel onbegrijpelijk of gebruik je ongewone woorden. Soms val je helemaal stil. Een gesprek voeren wordt steeds lastiger.


Chaotisch gedrag en vreemde lichaamsbewegingen
Ook lichamelijk kun je veranderen. Je vertrekt je gezicht en maakt grote, herhalende bewegingen met je lichaam. We noemen dit bewegingsdrang.

Hoe ontstaat schizofrenie?

Schizofrenie heeft verschillende oorzaken.

Oorzaken schizofrenie

 

Hoe ontstaat schizofrenie?

Schizofrenie heeft vaak meer dan een oorzaak. Iemand die altijd al geremd was of angstig, emotioneel of gevoelig, loopt meer risico. In de stad wonen geeft ook meer kans op psychotische verschijnselen. Op zich zijn deze dingen geen oorzaken van schizofrenie, maar ze kunnen wel meespelen. Net als de andere factoren op deze pagina.

Biologische factoren
  • Erfelijkheid kan een rol spelen bij schizofrenie. Als iemand in je familie het heeft, dan is het risico dat een ander familielid de stoornis ook krijgt 10 tot 50 keer groter dan normaal.

  • Als één jongen of meisje van een eeneiige tweeling de stoornis heeft, is de kans dat de ander het ook krijgt 40 tot 50%.

 

Psychische factoren

Ook zijn er stressvolle gebeurtenissen die kunnen bijdragen tot het ontwikkelen van schizofrenie.

  • Er zijn aanwijzingen dat tijdens de geboorte een keizersnede, tangverlossing of een laag geboortegewicht de kans op schizofrenie vergroten. Maar dit weten we niet zeker.

  • Ook is er een kans dat er iets mis is gegaan in de ontwikkeling van het zenuwstelsel.

  • Veel later in het leven kunnen stressvolle gebeurtenissen ervoor zorgen dat de stoornis zich openbaart. Denk aan het verlaten van het ouderlijk huis, een scheiding, verlies van een dierbare en het verwachten of krijgen van een kind.

 

Drinken, roken en drugsgebruik

Mensen met schizofrenie gebruiken meer verdovende middelen dan anderen, vaak om hun klachten te verminderen. Dit heet zelfmedicatie. Maar regelmatig gebruik van hasj en wiet kan ook een psychose uitlokken.

 

Dit kun je zelf doen

We vertellen je meer over wat je zelf kunt doen als je schizofrenie hebt. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan ook.

Wat kun je zelf doen bij schizofrenie?

 

Dit kun je zelf doen

Als je vermoedt dat er iets aan de hand is, ben je al een heel eind op weg. Herkenning en acceptatie vormen samen de eerste stap. Dit zijn de belangrijke, volgende stappen:

Lees en leer zoveel mogelijk over schizofrenie. Inzicht kan je enorm helpen. Zorg ook dat mensen die belangrijk voor je zijn er genoeg over weten. Ypsilon is er speciaal voor familieleden van mensen met schizofrenie.

 

Zoek hulp. Schizofrenie moet je zelf aanpakken maar vrienden, familie en hulpverleners kunnen je wel helpen. Bespreek met elkaar bij wie je terecht kunt voor hulp.

 

Zoek lotgenoten. Het helpt ook om van andere mensen met schizofrenie te horen hoe zij ermee omgaan. Vereniging Anoiksis organiseert lotgenotencontact.

 

Kijk naar de patronen. Breng in kaart hoe de stoornis bij jou werkt. Zoek bijvoorbeeld uit wat er gebeurt vlak voor je psychose. Schrijf de mogelijke voortekenen, zoals een angstig of onrustig gevoel, op. Bekijk ook of het mogelijk is om te werken, maar neem niet te veel hooi op je vork. Samen met je behandelaar, familie en vrienden bepaal je hoe je samen omgaat met schizofrenie.

 

Bepaal zelf wie je wat vertelt. Praten kan enorm opluchten. Bedenk wel dat mensen kunnen schrikken als je vertelt over schizofrenie.

 

Ze reageren dan negatief. Bepaal daarom zelf wat je wel of juist niet vertelt. Vertel het complete verhaal alleen aan mensen die je vertrouwt. Oppervlakkige kennissen vertel je alleen het hoognodige.

Overleg met je behandelaar. Misschien wil je behandelaar dat je medicatie neemt, terwijl je zelf liever in therapie gaat. Overleg hierover en betrek ook je familie, of andere mensen die je vertrouwt.

Hulp via telefoon, mail of chat

  • Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen of chatten.

  • Sensoor: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.

 

De behandeling van schizofrenie

Lees meer over de behandeling van schizofrenie.

 

Behandeling schizofrenie

Zo ziet de behandeling van schizofrenie eruit

Als je psychotisch bent, heb je acuut hulp nodig. Dan krijg je om te beginnen een behandeling voor de korte termijn. Behandeling voor de langere termijn richt zich vervolgens op het voorkomen van nieuwe psychotische verschijnselen en het opbouwen van een normaal leven. Dit kan door therapie en medicijnen.

 
Medicijnen voor de korte termijn

In de acute, psychotische fase krijg je antipsychotica. Ze gaan psychotische verschijnselen zoals wanen en hallucinaties tegen en ze zijn kalmerend.

 

Medicijnen voor de lange termijn

Iemand met schizofrenie moet voor langere tijd antipsychotica nemen om psychoses te voorkomen. Ook als alle verschijnselen al verdwenen zijn. Dat is natuurlijk lastig, vooral als je niet zelf het idee hebt dat je ziek bent. Een belangrijk onderdeel van deze behandeling is dan ook dat je inzicht krijgt in je eigen stoornis, zodat je je medicijnen blijft nemen. Soms krijg je ook medicijnen om te kalmeren, of om je leefritme te herstellen.

 

Psychologische behandelingen en therapieën

Het belangrijkste doel van de psychologische behandelingen is inzicht in de ziekte en trouw blijven aan de therapie. Veelvoorkomende behandelingen zijn:

  • Psycho-educatie: Samen met mensen uit je omgeving leer je over de stoornis, de gevolgen, de medicijnen en de behandelingen.

  • Gezinsinterventies: Je krijgt begeleiding, voorlichting en therapie met het hele gezin.

  • Cognitieve gedragstherapie: Samen met de behandelaar kijk je naar je manier van denken en je gedrag. Als je die kunt ombuigen, dan heb je mogelijk minder last van allerlei klachten.

  • Training: Je leert je geheugen, concentratie en sociale vaardigheden te verbeteren.

 

Ken je iemand met schizofrenie?

We geven je graag advies als je iemand met schizofrenie kent. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan ook.

Schizofrenie en de omgeving

 

Omgaan met iemand met schizofrenie

Iemand met schizofrenie in je naaste omgeving kan een zware belasting zijn. Zowel het gedrag als de persoonlijkheid van degene met schizofrenie kan veranderen. Probeer dit te accepteren en waar mogelijk, te helpen.

 

Het is belangrijk dat je betrokken blijft. Zo leer je elkaar begrijpen en voorkom je spanningen. Dit is gunstig voor het herstel en voorkomt een terugval. We geven je een aantal adviezen.

Lees en leer zoveel mogelijk over schizofrenie. Verschillende instellingen voor geestelijke gezondheidszorg organiseren voorlichtingsbijeenkomsten en cursussen voor familieleden.

 

Vat conflicten niet persoonlijk op. Problemen en problematisch gedrag komen voort uit de stoornis. Vat daarom niet alles persoonlijk op.

 

Vraag waar je iemand wel en niet bij kunt helpen. Soms moet je betrokken zijn, soms is het juist goed om afstand te nemen.

 

Geef je grenzen aan. Ook al heeft iemand schizofrenie, dat betekent niet dat je alles moet accepteren. Bespreek met de persoon in kwestie waar je grenzen liggen.

 

Gebruik je energie om actief aan de slag te gaan met de situatie. Volg bijvoorbeeld samen een cursus over schizofrenie.

 

Zorg voor ontspanning en plezier. Blijf ook je eigen dingen doen. Zeker als ze plezier en ontspanning geven. Dit voorkomt dat je zelf overbelast raakt.

 

Houd contact. Lucht af en toe je hart bij mensen in je omgeving. 

Overleg met de behandelaar. Als direct betrokkene kun je echt bijdragen aan een succesvolle behandeling. Maar misschien wil degene met schizofrenie dat niet. Vraag dan aan de behandelaar hoe je hier het beste mee omgaat.

 

Telefonische hulp, mail, chat en lotgenotencontact

  • Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen of chatten.

  • Sensoor: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.

  • Labyrint-In Perspectief: organiseert lotgenotencontact en geeft ook advies.

  • Ook kun je terecht bij Vereniging Ypsilon.

 

Wil je meer weten over schizofrenie?

Deze organisaties kunnen je meer vertellen over schizofrenie.

Meer informatie over schizofrenie

 

Meer weten over schizofrenie


Deze organisaties helpen je verder. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener bij jou in de buurt kan ook.

 

Anoiksis

Vereniging voor contact en onderlinge steun voor en door psychosegevoelige mensen. 

 

Ypsilon

Vereniging voor familieleden van mensen met een verhoogde kwetsbaarheid voor psychose.

 

Labyrint-In Perspectief

Landelijke zelfhulporganisatie van en voor familieleden en vrienden van mensen met psychische of psychiatrische problemen.

© 2016 TRIMBOS-INSTITUUT
www.trimbos.nl