Geweld

In het kort 

• Geweld kan verschillende vormen hebben. Voorbeelden zijn verwaarlozing, lichamelijk, psychisch of seksueel geweld.  
• Geweld kan overal voorkomen. Bijvoorbeeld thuis, op school, op straat, online of op de werkvloer. 
• De schuld van geweld ligt bij de dader. Geef jezelf niet de schuld. Bij gevaar reageren mensen vaak automatisch. Je kunt vechten, vluchten, bevriezen of meebewegen om te ‘overleven’. 
• Sommige mensen krijgen klachten. Bijvoorbeeld angst, schaamte, lichamelijke klachten of problemen in het dagelijks leven. 
• Heb je geweld meegemaakt of maak je geweld mee? Dan kunnen steun uit je omgeving en professionele hulp je helpen.
• Ook kun je terecht bij verschillende organisaties, zoals Fier, Veilig Thuis, Slachtofferhulp Nederland of Centrum Seksueel Geweld.  

Heb je een vraag? Neem dan contact met ons op.

Snel naar:

Wat is geweld?

Geweld is gedrag waardoor iemand schade oploopt of zich onveilig voelt. Veel mensen denken bij geweld misschien aan lichamelijk geweld, zoals slaan, schoppen of duwen. Maar geweld kan ook psychisch zijn. Voorbeelden hiervan zijn vernederen, pesten, bedreigen of manipuleren. Verwaarlozing is ook een vorm van geweld. Bijvoorbeeld als iemand geen veiligheid, zorg of aandacht krijgt. 

Automatische reactie 

Als mensen geweld meemaken, reageren ze vaak automatisch. Dit kunnen reacties zijn zoals vechten, vluchten, bevriezen of meebewegen. Je lichaam en je brein proberen je dan te beschermen.  

Veel mensen bevriezen. Ze doen dan niets meer. Sommige mensen schamen zich daar later voor. Of denken dat ze hebben meegewerkt aan het geweld. Maar bevriezen is een normale reactie op gevaar. Daar hoef je je niet voor te schamen. 

Wat kunnen signalen van geweld zijn?

Soms is niet meteen duidelijk of iets geweld was. Dat kan verwarrend zijn. Zeker als degene die over je grens ging iemand was die je kende of vertrouwde. Of als je pas later merkt hoeveel last je ervan hebt.  

Twijfel je of wat je meemaakt geweld is?  

Dat komt vaak voor. Geweld is niet altijd duidelijk of zichtbaar. Mogelijke signalen kunnen zijn: 

• Je voelt je bang, gespannen of alert bij iemand 
• Je past je gedrag aan om ruzie te voorkomen 
• Iemand controleert je (bijvoorbeeld je telefoon, geld of contacten) 
• Je grenzen worden genegeerd 
• Je voelt je klein gemaakt, vernederd of onder druk gezet 
• Je trekt je terug en vermijdt bepaalde mensen of situaties.  
• Je reageert anders dan normaal. Je bent bijvoorbeeld sneller boos, verdrietig of onrustig. 

Ook als je twijfelt, kun je hierover praten met iemand die je vertrouwt of advies vragen bij een organisatie. 

In de Signalenwijzer van Slachtofferhulp vind je nog meer signalen. Ook naasten en professionals kunnen in deze wijzer lezen wat zij kunnen doen als zij vermoeden dat er meer aan de hand is. Op de website Ik vermoed huiselijk geweld vind je signalen van huiselijk geweld. 

Wat kan de oorzaak van geweld zijn?

Geweld heeft vaak niet één duidelijke oorzaak. En belangrijker nog: er is nooit een goede reden voor geweld. Het is belangrijk te beseffen dat de schuld van het geweld altijd bij de dader ligt. 

Soms komt geweld voor in situaties waarin macht ongelijk verdeeld is. Bijvoorbeeld tussen een volwassene en een kind, tussen partners of binnen gezinnen. Maar het kan ook gebeuren op school, op het werk of in instellingen. 

Er kunnen verschillende dingen meespelen, zoals controle, boosheid, jaloezie, gebruik van alcohol of drugs, psychische klachten of nare ervaringen. Ook de omgeving kan invloed hebben. Geweld kan bijvoorbeeld doorgaan als niemand ingrijpt. Of als geweld ‘normaal’ wordt gevonden.  

Wat kunnen de gevolgen van geweld zijn? 

Geweld kan verschillende gevolgen hebben. Niet iedereen heeft daar op dezelfde manier last van. Sommige mensen merken het meteen. Anderen krijgen pas later klachten. Bijvoorbeeld na een heftige gebeurtenis of als er iets verandert in hun leven. Sommige mensen krijgen geen klachten. 

Veelvoorkomende gevolgen zijn angst, schaamte, boosheid, verdriet, eenzaamheid, een schuldgevoel of het gevoel dat je niks kunt doen. Ook kun je je onveilig voelen, ook als er op dat moment geen direct gevaar meer is. Het kan ook zijn dat je je gevoelens uit zet en ‘niks’ voelt.  

Geweld kan ook invloed hebben op je lichaam. Denk aan pijn, vermoeidheid of seksuele klachten. Daarnaast kan geweld je relaties en dagelijks leven raken. Je kunt het bijvoorbeeld moeilijk vinden om anderen te vertrouwen, grenzen aan te geven of intimiteit toe te laten. Ook kan het invloed hebben op werk, school, geldzaken of opvoeding. 

Soms ontstaat er trauma. Je kunt dan bijvoorbeeld last hebben van herbelevingen, nachtmerries, schrikreacties of voortdurende spanning. Sommige mensen ontwikkelen psychische aandoeningen, zoals een depressie, angststoornis of verslaving. Ook kunnen meerdere trauma’s ontstaan. Bijvoorbeeld als de nare ervaringen lang hebben geduurd. 

Niet iedereen houdt langdurige klachten. Steun uit de omgeving en professionele hulp kunnen bijdragen aan het herstel.  

Wat kun je doen als je geweld meemaakt, of hebt meegemaakt? 

• Is er nu sprake van geweld of dreigt er direct gevaar, zoek dan zo snel mogelijk hulp in je omgeving of bel 112. Veiligheid gaat voor alles.  
• Als je net geweld hebt meegemaakt, ga dan naar de huisarts. Ook als je denkt dat je verwondingen meevallen. Of als klachten niet meteen zichtbaar zijn. Een medische verklaring kan later belangrijk zijn als bewijs. Hier lees je hoe je een gesprek met de huisarts kunt voorbereiden.  
• Kijk of je aangifte wilt doen. Meestal is geweld strafbaar. Doe zo snel mogelijk aangifte. Lees meer over aangifte doen bij Slachtofferhulp Nederland. 
• Geef jezelf niet de schuld. Veel mensen denken achteraf: waarom zei ik niets, waarom ging ik niet weg, waarom heb ik me niet verdedigd? Maar bij gevaar reageren mensen vaak automatisch. Je kunt vechten, vluchten, bevriezen of meebewegen om te overleven. Bevriezen is dus geen toestemming en geen medewerking. Het is een stressreactie van je lichaam. 
• Probeer erover te praten met iemand die je vertrouwt. Dat kan een vriend, familielid, partner, huisarts of een (andere) hulpverlener zijn. Het helpt om woorden te geven aan wat er is gebeurd. 
• Geweld kan je flink beschadigen. Toch zie je juist bij slachtoffers vaak veel kracht. Sommige mensen lukt het zelfs om hun ervaring te gebruiken om andere mensen te helpen. 

Ook kun je terecht bij deze organisaties: 

• Fier: een organisatie die hulp, begeleiding en opvang bij geweld biedt. Je kunt ook anoniem chatten met een hulpverlener van Fier. Deze hulpverleners zijn gespecialiseerd in thema’s zoals geweld, misbruik of uitbuiting.  
• Veilig Thuis: is het landelijke advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandling. Als je je zorgen maakt over geweld, bij jezelf of iemand anders, kun je hier een melding maken. Ook vind je bij Veilig Thuis betrouwbare informatie, praktische tips en verhalen die herkenning kunnen geven.  
• Slachtofferhulp Nederland: helpt mensen hun leven weer op te pakken na een ingrijpende gebeurtenis. Ze bieden emotionele hulp en kunnen je begeleiden in het strafproces en helpen bij een schadevergoeding.  
• Centrum Seksueel Geweld: biedt professionele hulp bij een nare seksuele ervaring of seksueel misbruik. Ook als de ervaring online was kan je hier terecht.  
• Weet je niet goed welke route naar hulp past, of wil je eerst laagdrempelig contact? Neem dan contact op met onze Info- en advieslijn. 

Welke hulp is er?

Welke hulp passend is, verschilt per persoon. Dat hangt af van wat je hebt meegemaakt, welke klachten je hebt en waar je behoefte aan hebt. Iedereen is anders en heeft dus ook andere hulp nodig.

Vaak is een gesprek met de huisarts een goede eerste stap. De huisarts kan met je meedenken en je verwijzen naar hulp die bij je past. Het helpt als je vertelt dat je klachten mogelijk met geweld of grensoverschrijdende ervaringen te maken hebben.  

Soms krijg je gesprekken met een praktijkondersteuner of psycholoog. Als er sprake is van trauma, kunnen traumabehandelingen helpen. Denk aan traumagerichte therapie, EMDR of andere vormen van psychotherapie. Bij somberheid, angst, slaapproblemen of spanning kan behandeling zich ook daarop richten. 

Voor sommige mensen helpt lotgenotencontact. Je kunt je ervaringen delen en vragen stellen aan mensen die hetzelfde of iets vergelijkbaars hebben meegemaakt. Het kan opluchten om te merken dat je niet de enige bent.  

Iedereen is anders en heeft dus ook andere hulp nodig. Wil je meer weten over welke vormen van hulp er zijn? Neem dan contact op met onze Info- en advieslijn.