Meer lezen over

ADHD

Wat is ADHD ?

 
Wat is ADHD?

ADHD betekent dat je het moeilijk vindt om je te concentreren én dat je superactief bent. Je bent onrustig, praat vaak druk en je bent chaotisch. Daardoor kom je te laat op afspraken of verander je bijvoorbeeld steeds van school, opleiding of werk. Herken je dit? Dan is het goed om door te lezen.

Waar is ADHD een afkorting van?

ADHD staat voor het Engelse Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. Vertaald staat er: concentratietekort/overactieve stoornis. In het Nederlands noemen we het vaak een aandachtstekort-stoornis met hyperactiviteit.

Ook volwassenen hebben ADHD

Vroeger dachten we dat alleen kinderen ADHD hadden en dat het vanzelf overging. Nu weten we dat ADHD ook bij volwassenen voorkomt. Het is alleen vaak niet herkend. ADHD is moeilijk vast te stellen. Ook doordat er vaak opstandig gedrag of agressie bij komt kijken, vooral onder jongens. Een kind lijkt al snel ‘gewoon lastig’.

 

Zijn er veel mensen met ADHD?

We weten niet precies hoeveel, maar de schatting is nu dat 2 tot 6% van de kinderen in Nederland ADHD heeft. En 2,9% van alle Nederlanders tussen de 18 en 44 jaar heeft ADHD. Meestal zijn het mannen (4,4%). Vrouwen hebben het minder vaak (1,5%).

 

Zo herken je ADHD

ADHD is niet eenvoudig vast te stellen, maar het helpt je toch om te weten wat de symptomen zijn. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan ook.

 

Symptomen ADHD

Zo herken je ADHD

Belangrijke symptomen van ADHD zijn aandachtsproblemen, hyperactiviteit en impulsiviteit.

Dit bedoelen we met aandachtsproblemen

Als je ADHD hebt, ben je heel snel afgeleid. Daardoor maak je op school of in je werk eerder fouten en lukt het je niet om dingen af te maken. Je vergeet regelmatig afspraken en, bijvoorbeeld, verjaardagen. Want voor mensen met ADHD is organiseren nou eenmaal lastig, net als luisteren en dingen onthouden.

Dit bedoelen we met hyperactiviteit

Onrustig bewegen, constant bezig zijn, veel en druk praten… voor iemand met ADHD, valt het niet mee om te ontspannen of rustig te spelen. Dit symptoom is bij volwassenen minder duidelijk aanwezig. Als volwassene heb je meestal in de loop der jaren geleerd je neiging tot bewegen te onderdrukken.

Dit bedoelen we met impulsiviteit

Als je het moeilijk vindt om op je beurt te wachten, voordringt zonder dat je het zelf door hebt, anderen in de rede valt of een antwoord er al uit gooit voordat de vraag is gesteld, ben je impulsief. Je stoort anderen terwijl je dat niet zo bedoelt. Dat is lastig voor jezelf, maar ook voor je omgeving.

Moeilijk te herkennen

Aandachtsproblemen, hyperactiviteit en impulsiviteit lijken duidelijke symptomen. Toch blijft ADHD moeilijk te herkennen. Want ook kinderen zonder ADHD kunnen zich soms slecht concentreren, en zijn druk of impulsief. Maar bij kinderen met ADHD, zijn deze verschijnselen wel ernstiger, duren ze langer, minimaal zes maanden, en zijn een paar symptomen al aanwezig voor het zevende levensjaar.

Symptomen herkennen bij volwassenen

Bij volwassenen is het ook moeilijk te bepalen. Zij zijn inmiddels minder druk, maar hebben wel vaak moeite met relaties, zijn depressief of angstig.

ADHD komt niet alleen

Als je ADHD hebt, heb je er vaak nog iets bij. We zien vaak de combinatie met een persoonlijkheidsstoornis, zoals borderline bijvoorbeeld, depressies, angsten of een gedragsstoornis. Kinderen hebben vaak last van agressie en leerproblemen, zoals dyslexie. Mensen met ADHD zijn ook nog eens gevoeliger voor verslaving aan gokken, drugs, eten of alcohol.

Hoe ontstaat ADHD?

Lees meer over de oorzaken van ADHD.

Oorzaken ADHD

 
Hoe ontstaat ADHD?

De precieze oorzaken zijn nog niet duidelijk. Maar we weten wel wanneer iemand een grotere kans heeft op ADHD.

Biologische factoren
  • Voor een deel speelt erfelijkheid een rol. Kinderen van ouders met ADHD krijgen het vaak ook. Broertjes en zusjes van kinderen met ADHD hebben drie tot vijf keer zoveel kans om het te krijgen.

  • Bij jongens komt ADHD twee tot drie keer zoveel voor dan bij meisjes.

  • Sommige delen van de hersenen zijn kleiner als je ADHD hebt. Ook kunnen hersenen minder actief zijn. Hersenen van iemand met ADHD verwerken de wereld anders dan die van mensen zonder ADHD.

  • Zwangere vrouwen die een hoge bloeddruk hebben, veel roken of veel drinken lopen meer risico op een baby met ADHD.

  • Kinderen die te vroeg, of te licht, geboren worden, hebben ook meer kans op ADHD.

 

Psychisch en sociaal

Je kunt door het gezin waar je uitkomt geen ADHD krijgen. Wel kunnen sommige situaties ervoor zorgen dat iemand langer last houdt van ADHD. Denk daarbij aan:

  • lage opleiding, laag inkomen en lage status

  • grote gezinnen

  • criminaliteit van een ouder

  • opgroeien in een adoptiegezin

  • agressie en (te) strenge discipline

  • slechte communicatie tussen vader en kind

  • huwelijksproblemen van ouders

Cultureel

In Nederland zien we bijna geen allochtone kinderen met ADHD. Ze worden er ook vaak niet voor behandeld. Waarschijnlijk komt de stoornis wel even vaak voor.

Wanneer gaat het niet over?

Je loopt grotere kans ook als volwassene ADHD te houden als:

  • je als kind meerdere ernstige symptomen vertoont

  • je al jong agressief gedrag laat zien

  • je leerproblemen hebt of laag scoort op intelligentietests

Dit kun je zelf doen

Lees vast de eenvoudige adviezen die je op weg helpen. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan ook.

Dit kun je zelf doen

ADHD kan flink in de weg zitten. Leren kan moeilijker gaan, net als concentreren op school of op je werk. We geven je een paar adviezen waar je meteen mee van start kunt.

  • Lees en leer zoveel mogelijk over ADHD. Vertel de mensen die belangrijk voor je zijn erover.

  • Probeer de symptomen te herkennen. Zo ontdek je wat de invloed van ADHD is op je leven. Dat geeft grip.

  • Bouw rust in. Kijk of je je werk of huiswerk zo kunt inrichten dat je niet snel afgeleid raakt. Zet je telefoon en je mail bijvoorbeeld een tijdje uit en lees je berichten maximaal twee keer per dag.

  • Zorg voor structuur in je dagen. Bijvoorbeeld met vaste tijden voor sport, behandeling en werk. Neem niet teveel hooi op je vork.

  • Vraag hulp. ADHD moet je zelf aanpakken, maar vrienden, familie en hulpverleners kunnen je wel steunen. Betrek ze erbij.

  • Bepaal zelf wie je wat vertelt. Niet iedereen kan omgaan met psychische klachten zoals ADHD. Vertel je verhaal daarom beperkt aan oppervlakkige kennissen en geef alleen de mensen die dichtbij staan het hele verhaal.

 

Hulp via telefoon, mail of chat
  • Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen of chatten.

  • Sensoor: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.

 

Behandeling

Lees hier hoe de behandeling je kan helpen.

Wat kun je zelf doen bij ADHD?

 
 

Behandeling ADHD

Zo verlicht je je klachten

ADHD is niet met medicijnen of therapie te genezen. Maar gelukkig kun je je klachten wel verlichten.

 

Gedragstherapie

Symptomen herkennen en vervolgens bewust omgaan met ADHD: daar helpt gedragstherapie bij. Ook ouders en leerkrachten kunnen deze therapie geven, door gewenst gedrag te belonen en ongewenst gedrag te negeren.

 

Cognitieve therapie

Deze therapie leert je om eerst na te denken voor je reageert. Dat klinkt heel logisch, maar valt voor mensen met ADHD gewoon niet mee. Zo bescherm je je omgeving tegen impulsief gedrag en jezelf tegen vervelende reacties. Het helpt ook tegen depressies en angsten die je met ADHD kunt krijgen.

 

Medicijnen

Het stofje ‘methylfenidaat’ helpt je onrust, impulsiviteit en concentratieproblemen te verminderen. De naam zegt je misschien niet zoveel, het merk (Ritalin of Concerta) vast al meer.

 

Combinatietherapie

Officieel weten we nog niet of een combinatie van medicijnen én therapie nu beter werkt. Maar ouders zijn vaak wel meer tevreden, vooral over de nieuwe sociale vaardigheden van hun kind. Deze therapie lijkt vooral geschikt als je een ernstige vorm van ADHD hebt, of ADHD samen met andere stoornissen.

 

Ken je iemand met ADHD?

Het helpt om te lezen hoe je het beste met iemand met ADHD kunt omgaan.

ADHD en de omgeving

 
Omgaan met iemand met ADHD

Het valt niet mee om ADHD te hebben. Kinderen roepen door hun drukke gedrag vaak negatieve reacties op, waarvan ze zelf onzeker worden. School of een opleiding afronden lukt vaak niet en later zijn ook werk en relaties ingewikkeld. Ook hebben ze een grotere kans om verslaafd te raken. Dus als iemand in je omgeving ADHD heeft, kun zelf vaak ook wel wat hulp gebruiken.

 

Het effect van ADHD op het gezin

Druk en impulsief gedrag van een kind heeft natuurlijk ook gevolgen voor de sfeer in het gezin. Als ouder van een kind met ADHD krijg je misschien te horen dat je je kind niet goed opvoedt. Je voelt je schuldig. Eenzaamheid en ontmoediging liggen op de loer. Met deze adviezen kom je verder.

Tips voor ouders & vrienden
  • Lees en leer zoveel mogelijk over ADHD. Ga er actief mee aan de slag, bijvoorbeeld door samen een cursus te volgen.

  • Wees duidelijk. Een kind met ADHD heeft veel baat bij duidelijkheid. Op internet vind je hiervoor allerlei adviezen en tips te vinden. Zoek uit wat bij jou, je kind en de situatie past.

  • Overleg met school. Goede samenwerking helpt je om de juiste lijn in opvoeden, belonen en helpen te vinden.

  • Houd contact. Praat met mensen die belangrijk voor je zijn. Zoek ontspanning, plezier en lucht je hart. Zorg voor jezelf. Anders raak je overbelast.

  • Praat met lotgenoten. Veel mensen komen dezelfde problemen tegen. Elkaar spreken geeft verheldering en troost. Labyrint-in Perspectief kan je in contact brengen. Of chat direct met andere ouders via Vereniging Balans. Ook op het forum op deze site wissel je eenvoudig ervaringen met elkaar uit.

Hulp via telefoon, mail of chat
  • Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen of chatten.

  • Sensoor: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.

Wil je meer weten over ADHD?

Er zijn verschillende organisaties die je meer informatie kunnen geven over ADHD.
 

Meer informatie over ADHD

 
Meer weten over ADHD

 

Deze organisaties kunnen je meer vertellen over ADHD. Meteen contact opnemen met een professionele hulpverlener bij jou in de buurt kan ook.

Vereniging Balans: voor ouders

Landelijke vereniging voor ouders van kinderen met ontwikkelings-, gedrags- en leerproblemen. Voor informatie, hulp en advies. Onderdeel is het Steunpunt ADHD. Chatten via het forum kan ook.

 

Impuls & woortblind: voor mensen met ADHD

Landelijke belangenvereniging die opkomt voor mensen met ADHD, ADD, dyslexie en dyscalculie en hun naasten.

 

Stichting ADHD Netwerk

Adressenlijst van behandelaren en kennisuitwisseling voor professionals.

Labyrint-In Perspectief

Landelijke zelfhulporganisatie van en voor familieleden en vrienden van mensen met psychische en psychiatrische problemen, 0900 – 2546674 (€ 0,20 per minuut).
 

© 2016 TRIMBOS-INSTITUUT
www.trimbos.nl