Meer lezen over

Borderline persoonlijkheidsstoornis

Wat is borderline?

 

Wat is borderline?

ls je borderline hebt, verandert je humeur om de haverklap. Net als je gedachten en je gedrag. Je bent enorm impulsief, denkt zwart-wit en je reageert vaak extreem. Je relaties zijn intens en je wisselt snel van partner. Mannen met borderline gebruiken eerder alcohol en drugs. Vrouwen krijgen eerder eetbuien.

Borderline is een persoonlijkheidsstoornis

Mensen met een persoonlijkheidsstoornis, denken, voelen en reageren bijna altijd anders dan andere mensen. Dit maakt gewoon naar school gaan, of naar het werk, vaak moeilijk. Ook voor de omgeving kan het lastig zijn.

Aantal onbekend

We weten niet hoeveel mensen in Nederland precies borderline hebben. We denken ongeveer 100.000. Het kunnen er ook meer zijn, omdat mensen vaak alleen worden behandeld voor bepaalde symptomen van een stoornis. Denk hierbij aan depressie, of angsten.

 

Zo herken je borderline

Borderline is moeilijk vast te stellen, maar we geven je hier wel de belangrijkste symptomen. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan ook.

 

Symptomen borderline

Zo herken je borderline

Of iemand borderline heeft, is moeilijk vast te stellen. Er zijn veel symptomen. Hoe erg je er last van hebt, verschilt ook nog eens per persoon. Maar deze vuistregel kun je hanteren: als je minimaal vijf van deze symptomen bij jezelf of een ander herkent, kan er sprake zijn van borderline.

  • Je bent impulsief. Je begint niet gewoon ergens aan maar stort je in nieuwe relaties, projecten of verandert plotseling van baan.

  • Je vindt het moeilijk je te beheersen. Dat kan leiden tot geldverspilling, wisselende seksuele contacten, misbruik van alcohol en drugs, roekeloos rijden, vreetbuien.

  • Je bent heel bang om in de steek gelaten te worden. Je hebt verlatingsangst. Met als gevolg dat je krampachtig probeert te voorkomen dat je verlaten wordt, alleen al doordat je denkt dat dit gebeurt.

  • Je hebt intense relaties met anderen, maar deze zijn vaak niet stabiel. Over je relatie denk je zwart-wit: of iemand is geweldig, of hij is waardeloos.

  • Je hebt steeds een ander zelfbeeld. Dat wisselt sterk.

  • Op gebeurtenissen reageer je met sterk wisselende stemmingen of buien. Daardoor word je heel somber, prikkelbaar of angstig. Dit duurt meestal een paar uur, en bijna nooit langer dan een paar dagen.  

  • Je hebt een blijvend gevoel van leegte.

  • Je kunt intens boos worden, terwijl dat niet past in de situatie en niets oplost. Soms kun je je boosheid ook helemaal niet beheersen. Dat leidt tot driftbuien, blijvende woede, of vechtpartijen.  

  • Als je gespannen raakt, kun je last krijgen van paranoia of achtervolgingswaan. Je denkt achtervolgd of bedreigd te worden. Dit symptoom is tijdelijk en gaat ook weer voorbij.

  • Je dissocieert. Dat betekent dat je je psychisch afscheidt van wat er met jou of om jou heen gebeurt. Je krijgt het gevoel er niet meer bij te zijn en als het ware weg te raken. Soms weet je dan ook niet meer precies wat er gebeurd is.

  • Misschien heb je een poging gedaan tot zelfdoding, daarmee gedreigd, of jezelf verwond.

 

Hoe ontstaat borderline?

Lees meer over de biologische, sociale en psychische factoren bij het ontstaan van borderline.

Oorzaken borderline

 

Hoe ontstaat borderline?

Vaak is het een combinatie van factoren die ervoor zorgt dat iemand deze persoonlijkheidsstoornis ontwikkelt.

 

Biologische factoren

Zo kunnen aanleg en erfelijkheid meespelen bij het ontstaan van borderline. Mensen met borderline zijn namelijk van nature impulsief en emotioneel instabiel. Dit heeft te maken met processen in de hersenen en met hormonen.

 

Omgevingsfactoren

Vervelende ervaringen of gevoelens in de kindertijd spelen een belangrijke rol bij het ontstaan van borderline. Als je je in je jeugd onveilig hebt gevoeld, vergroot dat de kans op borderline. De helft van de mensen met borderline is mishandeld of seksueel misbruikt. Als we emotionele mishandeling ook meetellen, dan ligt dit aantal nog hoger.

 

Dit kun je zelf doen

We vertellen je graag wat je zelf kunt doen als je borderline hebt. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan ook.

Wat kun je zelf doen bij borderline?

 

Dit kun je zelf doen

Zorg om te beginnen dat je genoeg weet over borderline. Lees en leer zoveel mogelijk. Inzicht is goed voor jezelf en helpt je bij het uitleggen aan anderen. Want je moet borderline weliswaar zelf aanpakken, maar praten met vrienden, familie en hulpverleners kan daarbij erg goed helpen.

Bespreek borderline met de mensen die belangrijk voor je zijn

Als je borderline hebt, verzeil je vaak in conflicten. Juist met mensen die belangrijk voor je zijn. Daarom is het belangrijk dat je er met je familie en je vrienden over praat. Bespreek welke problemen de stoornis met zich meebrengt en hoe je op moeilijke momenten het beste op elkaar kunt reageren. Zorg daarom ook dat deze mensen er genoeg over weten.

 

Bespreek borderline met je behandelaar

Een behandelaar en een behandeling waar je je prettig bij voelt, kunnen bijdragen aan het verminderen van je klachten. Het kan gebeuren dat de behandelaar een andere therapie voorschrijft dan jij zou willen. Overleg gewoon met hem of haar.

 

Punten om te bespreken

  • Opvang. Bespreek met de behandelaar en de mensen uit je omgeving bij wie je terecht kunt als je hulp nodig hebt – ook in het weekend, ’s avonds en ’s nachts.

  • Omgang. Bespreek met de behandelaar, je familie en je vrienden hoe je samen omgaat met borderline.

  • School en werk. Welke taken kun je aan? Bekijk samen wat haalbaar is. Neem nooit te veel hooi op je vork.

Telefonische hulp, mail, chat en lotgenotencontact

Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen of chatten.
Sensoor: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.
Stichting Borderline: organiseert lotgenotencontact en geeft advies.

 

De behandeling van borderline

Je leest hier meer over de verschillende behandelmethoden.

 

Behandeling borderline

Zo verminder je de symptomen

We dachten lang dat borderline onbehandelbaar was. Maar als je leert omgaan met de stoornis, kunnen je symptomen sterk verminderen. Er zijn behandelingen met verschillende doelen:

  • Het leren omgaan met borderline door een crisis bij jezelf te herkennen en het weer in evenwicht leren brengen van de situatie. Dialectische gedragstherapie is hier een voorbeeld van.

  • Het verminderen van sommige symptomen, bijvoorbeeld door sociale vaardigheidstraining.

  • Het verbeteren van processen in je hersenen met medicijnen. Bijvoorbeeld medicijnen die de impulsiviteit verminderen. Of die meer evenwicht in je gevoelsleven brengen door depressieve en angstige gevoelens te verminderen.

 

Psychologische behandelingen

Een aantal psychologische behandelingen lijkt nu te werken. Ze duren lang en zijn intensief. Dat komt ook doordat mensen met borderline veel aandacht van hun behandelaar willen. Ook extreem gedrag tijdens de behandeling komt regelmatig voor.

 

De psychologische behandelingen zijn onder te verdelen in een aantal vormen:
 

  • Dialectische gedragstherapie. In deze therapie werk je aan een andere manier van denken. Je leert om je gedrag, gedachtes, overtuigingen en vooronderstellingen te veranderen als ze je leven moeilijker maken. 

  • Mentalization Based Treatment (MBT). In deze therapie leer je je eigen gedrag en dat van anderen te begrijpen en verklaren vanuit de gevoelens en gedachtes die erachter liggen.

  • Schematherapie. Als je vastzit in dezelfde patronen of steeds dezelfde fouten maakt, kan schematherapie uitkomst bieden. Schema’s zijn patronen of manieren van denken die in de weg zitten. Door je eigen schema’s helder te krijgen, waar ze mee samen hangen en welke overtuigingen daaronder liggen, krijg je meer inzicht in jezelf en kun je je gevoelens en gedachtes veranderen.

 

Medicijnen

Er is geen speciaal geneesmiddel tegen borderline. Vaak krijg je medicijnen voor andere stoornissen. Die werken tegen sommige symptomen van borderline. Denk aan antipsychotica en antidepressiva. De medicijnen zijn wel altijd deel van een bredere behandeling, zoals psychotherapie.

 

Ken je iemand met borderline?

We geven je graag advies als iemand in je omgeving borderline heeft. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan ook.

Borderline en de omgeving

 

Omgaan met iemand met borderline

Mensen met borderline vragen veel van hun omgeving. Het ene moment wil iemand aandacht en contact, het volgende moment juist totaal niet. De kans dat ze in een sociaal isolement terechtkomen, is dan ook vrij groot. Door de emotionele uitbarstingen en het impulsieve gedrag staan relaties constant onder spanning. Deze adviezen helpen je op weg.

  • Lees en leer zoveel mogelijk over borderline en de gevolgen.

  • Vat emotionele uitspraken niet al te persoonlijk op. Onthoud dat iemand met borderline een psychische stoornis heeft, waarvoor behandeling nodig is.

  • Geef je grenzen aan. Maak duidelijke afspraken met de persoon met borderline over het contact. Bijvoorbeeld over hoe vaak je iemand wil zien.

  • Toon waardering voor de dingen die goed gaan. Dit valt niet mee, maar probeer negatief gedrag los te zien van de persoon.

  • Stel niet te hoge eisen. Leg niet te veel druk op de schouders van iemand met borderline. Maar neem de verantwoordelijkheid ook niet helemaal over.

 

Zorg goed voor jezelf

Omgaan met iemand met borderline kan heel moeilijk en intensief zijn, maar de stoornis van een naaste mag niet jouw leven bepalen. Blijf daarom dingen doen die plezier en ontspanning geven. Dit voorkomt dat je zelf overbelast raakt. Houd ook contact met anderen. Af en toe je hart luchten bij iemand in de omgeving kan namelijk enorm opluchten.

 

Telefonische hulp, mail, chat en lotgenotencontact

  • Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen of chatten.

  • Sensoor: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.

  • Stichting Borderline en Labyrint-In Perspectief: voor lotgenotencontact en advies aan familie en vrienden van mensen met psychische en psychiatrische problemen.

 

Wil je meer weten over borderline?

Een aantal organisaties kan je meer vertellen over borderline.

Meer informatie over borderline

 

Meer weten over borderline

Deze organisaties kunnen je meer vertellen over borderline. Direct contact opnemen met professionele hulp bij jou in de buurt kan natuurlijk ook.

 

Stichting Borderline

Voor informatie, advies en contact met lotgenoten. Ook voor naastbetrokkenen.

 

Labyrint-In Perspectief

Landelijke zelfhulporganisatie van en voor familieleden en vrienden van mensen met psychische en psychiatrische problemen. Telefonische hulplijn: 0900 – 2546674 (€ 0,20 per minuut).

 

Stichting Zelfbeschadiging

Landelijke organisatie voor mensen die zichzelf beschadigen: advies, hulp en contact met lotgenoten.

© 2016 TRIMBOS-INSTITUUT
www.trimbos.nl