Meer lezen over

Burnout

Wat is een burnout?

 

Wat is een burnout?

Als je te lang last hebt van stress en je lijf zich niet kan herstellen van stress, kun je een burnout krijgen. Je ‘reserves’ zijn dan op en je lichaam en geest zijn uitgeput.


Een burnout heeft vaak met het werk te maken, maar dat hoeft niet perse. Het kan ook gebeuren bij andere aanhoudende stress. Bijvoorbeeld als je zorgt voor een zieke familielid of vriend, een zware en drukke studie doet, of lang geldzorgen hebt.

Ben je overspannen, of heb je een burnout?

Een burnout ontstaat heel geleidelijk. Vaak gaan er maanden en soms zelfs jaren stress aan vooraf. In een eerdere fase van overspannenheid raakt je energie op en heb je moeite om alles goed te doen. Ook heb je vaak al last van lichamelijke klachten. Maar je herstelt nog wel iedere keer en door er iets aan te doen, kun je nog een burnout voorkomen. In feite waarschuwt je lijf je in deze eerdere fase al voor een echte burnout.

De cijfers van burnout

Van de werkende Nederlanders is 29 procent zeer vermoeid en 14 procent kampt met symptomen van een burnout.


Zo herken je een burnout

Het helpt als je de symptomen van een burnout herkent. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan natuurlijk ook.

 

Symptomen burnout

Zo herken je een burnout

Bij overspanning of burnout kun je last hebben van verschillende klachten:
 

  • Moeheid

  • Piekeren

  • Concentratieproblemen en/of vergeetachtigheid

  • Emotionele labiliteit; bijvoorbeeld je voelt je vaak ineens boos of verdrietig of onzeker

  • Prikkelbaarheid

  • Niet tegen drukte/herrie kunnen

  • Onrust/je gejaagd voelen

  • Lichamelijke klachten zoals hoofdpijn, duizeligheid, maagpijn, spierpijn

  • Slaapproblemen

Ook kun je je machteloos voelen of heb je het gevoel de controle te verliezen. Een arts zal je ‘overspannen’ vinden als je minimaal drie van deze klachten hebt en als je problemen hebt om goed te werken of in je sociale contacten. De klachten moeten niet aan een andere psychische stoornis zijn toe te schrijven.


Bij een burnout ben je overspannen en duren de klachten al langer dan zes maanden. Je voelt je altijd moe en je kunt jezelf niet meer opladen. Kortom, je bent uitgeput.


Is het een depressie?

Soms lijken de klachten van een burnout op die van een depressie. Bij beiden ben je moe. Bij een burnout staat de vermoeidheid vooral op de voorgrond en bij depressie een somber gevoel. Als je ook geen plezier meer beleeft in alledaagse dingen dan zou je wel eens depressief kunnen zijn.


Burnout is geen officiële diagnose in de geestelijke gezondheidszorg. Dit kan soms voor problemen zorgen, bijvoorbeeld omdat een behandeling niet wordt vergoed of omdat je je niet helemaal serieus genomen voelt.


Hoe ontstaat een burnout?

Lees meer over de oorzaken van een burnout.

Oorzaken burnout

 

Wat veroorzaakt een burnout?

Een burnout is vaak het gevolg van stress door of op het werk, maar dit is zeker niet altijd het geval. Ook van andere langdurige stress-situaties kun je overspannen of burnout raken, bijvoorbeeld als je een gezin met een drukke baan moet combineren, of als je voor iemand zorgt die ziek is, naast al je andere bezigheden. De lichamelijke en mentale symptomen die dit met zich meebrengt nemen toe, je besteedt er te weinig aandacht aan en op een gegeven moment is er geen herstel meer van de stress.

 

Of iemand een burnout krijgt hangt niet alleen af van de situatie maar ook van hoe je met de situatie omgaat of ertegen aankijkt. Iedereen reageert weer anders op stress. Sommige mensen zijn gevoeliger voor het krijgen van een burnout. Dit is het geval als je:

  • moeilijk ‘nee’ kunnen zeggen

  • negatief bent over je eigen prestaties

  • hoge eisen stelt aan jezelf

  • een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebt

  • moeite hebt om hulp te vragen

  • sterk gemotiveerd en betrokken bent

  • moeilijk je gevoelens kunt uiten

 

Maar de situatie heeft ook invloed. Op het werk kun je bijvoorbeeld last hebben van onduidelijke taken of een grote druk om te presteren. Ook conflicten, een slechte sfeer of weinig waardering voor je werk hebben een enorme invloed op hoe goed je met je stress om kan gaan.


Als je jong bent..

In de huidige maatschappij lijkt het soms dat je alles kunt worden wat je wilt en alle succes maakbaar is. Veel jongeren denken dat zij ook succesvol moeten zijn en dat als je niet succesvol bent het aan jezelf ligt. Vooral jongeren en jongvolwassenen kampen onder andere hierdoor steeds vaker met een burnout.


Dit kun je zelf doen

We vertellen je graag wat je zelf kunt doen als je overspannen bent of een burnout dreigt te krijgen. Maar direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan natuurlijk ook.
 

Wat kun je zelf bij een burnout?

 

Dit kun je zelf doen

Bij overspannenheid of een burnout zijn je lijf én je hoofd vaak al een lange tijd uitgeput. Misschien heb je je ziek gemeld van school of het werk. Met deze tips kom je misschien toch verder:

 

  • Doe even niets wat moet. Ontspan, ga naar buiten, mediteer, kijk een film, ga schilderen of maak muziek. Maar laat alle eisen van school of het werk of andere even los.

  • Natuurlijk wil of moet je op een gegeven moment wel weer iets gaan doen, maar de regel ‘Neem elke dag een uur vakantie’ is een goede om te starten en ook echt vol te houden. Dit betekent dat je iedere dag een uur iets doet, wat jij heel fijn vindt en waar je van ontspant.

  • Probeer regelmaat in je dag te krijgen. Dat geeft houvast. Sta op tijd op, eet driemaal per dag en ga op tijd weer naar bed.

  • Doe één ding tegelijk. Bijvoorbeeld niet lezen én TV kijken. Laat je ook niet teveel afleiden door je telefoon of internet.

  • Praat met anderen over je overspannenheid of burnout. Dat lucht op. Je vrienden en familie zijn belangrijk voor jou en je herstel.

  • Bepaal zelf hoeveel je vertelt en aan wie. Sommige mensen schrikken als je vertelt over je burnout, dus kies zorgvuldig wie je informeert. Oppervlakkige kennissen vertel je misschien weinig, mensen die dichtbij staan en waarvan je denkt dat ze je kunnen steunen vertel je het hele verhaal.

  • Blijf in contact met je werk of school. Kijk samen of stressvolle omstandigheden kunnen worden aangepakt.

  • Zoek steun bij lotgenoten. Verhalen van andere mensen met een burnout kunnen heel waardevol en troostend zijn

 

Hulp via telefoon, mail of chat

  • Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen of chatten.

  • Sensoor: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.

 

De behandeling van burnout

Vaak gaat overspannenheid vanzelf over. Zeker als je de zelfhulptips ter harte neemt. Maar als het niet over gaat kan behandeling nodig zijn. Je kunt ook direct contact opnemen met een professionele hulpverlener.

 

Behandeling burnout

Deze behandelingen worden ingezet bij een burnout

  • Cognitieve gedragstherapie helpt bij het aanpakken van de klachten van overspanning of een burnout. In deze therapie bekijkt de therapeut samen met jou welke gedachten en welk gedrag je burnout veroorzaken en probeert deze te veranderen.

  • Een bedrijfsarts zal je stimuleren om weer wat te gaan doen en contact te hebben met je werk. Bij burnout blijkt dat (gedeeltelijk) weer aan de slag gaan kan helpen bij je herstel. Je hoeft dus niet eerst helemaal hersteld te zijn voordat je weer (gedeeltelijk) aan de slag gaat.

  • Aanleren van nieuwe vaardigheden kunnen helpen bij het voorkomen van een nieuwe burnout, bijvoorbeeld door een trainingen in assertiviteit (nee leren zeggen bijvoorbeeld), mindfulness, conflicthantering of time-management.

 

Medicijnen

Soms schrijft een huisarts tijdelijk medicijnen voor. Dit geneest de burnout niet en is hooguit bedoeld je even te ondersteunen, bijvoorbeeld als je moeite hebt met slapen of als je veel lichamelijke klachten hebt.

 

Online hulp bij burnout

Je gaat zelfstandig aan de slag. Met een boek, een online programma of via een app op je smartphone of tablet. Een hulpverlener kan je hierbij ondersteunen, bijvoorbeeld via telefoon of mail. Voorbeelden van online hulp voor burnout zijn:

  • Interapy burnout therapie, online hulp die je volgt vanuit huis door een psycholoog op afstand.

  • Mirro, zelfhulpmodule bij werkstress en beginnende burnout waarmee je geheel zelfstandig aan de slag gaat.


Ken je iemand met een burnout?

We geven je ook graag advies als iemand in je omgeving een burnout heeft.

Burnout en de omgeving

 

Omgaan met iemand met een burnout

Het kan best zwaar zijn om een partner of vriend van iemand te zijn met een burnout. Je kan het gevoel hebben dat je niets kan doen om te helpen, je kan er verdrietig om zijn of gefrustreerd over raken. Misschien heb je als vriend of als partner wel eens een goedbedoelde opmerking gemaakt over dat iemand altijd druk is of alleen maar met zijn werk bezig is. Als deze persoon hier niets mee heeft gedaan en uiteindelijk in een burnout terecht komt, kan dat frustrerend zijn.

 

Tips voor jou en je vriend(in) of partner:

  • Jouw hulp begint met het bespreekbaar maken. Praat erover en oordeel niet. Door te luisteren kun je een start maken met het herstel.

  • Geef hulp waar nodig. Bijvoorbeeld even helpen met opruimen of koken. Neem zeker niet alles uit handen, met kleine dingen kun je vaak een hoop betekenen.

  • Ga samen iets leuks of ontspannends doen.

  • Bedenk dat jij het niet kunt oplossen voor een ander. Houd ook in de gaten hoe je zelf in je vel zit.

 

Telefonische hulp, mail, chat

  • Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen of chatten.

  • Sensoor: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.

 

Deze websites kunnen je meer vertellen over burnout.

Meer informatie over burnout

 

Meer weten over burnout

© 2016 TRIMBOS-INSTITUUT
www.trimbos.nl