Meer lezen over

Angststoornis

Wat is een angststoornis?

 

Wat is een angststoornis?

Angst voel je bij dreigend gevaar. Dat is nuttig: de adrenaline die door angst vrijkomt zorgt dat je kunt vechten of vluchten. Maar sommige mensen zijn angstig zonder echt gevaar. Dit heet een angststoornis als je hierdoor niet meer goed functioneert in het dagelijks leven. Van alle Nederlanders heeft bijna 20% ooit last (gehad) van zo’n stoornis.

Er bestaan verschillende soorten angststoornissen

We zetten de meest voorkomende hier op een rij:

 

Gegeneraliseerde angststoornis

Als je de hele tijd angstig en bezorgd bent over alledaagse dingen, heb je een gegeneraliseerde angststoornis. Die lijkt veel op een depressie, maar dan met angstgevoelens, zoals zweten en hartkloppingen. Het verschil met andere angststoornissen is dat de angst er constant is en niet ontstaat door een bepaalde situatie. Deze stoornis begint meestal op latere leeftijd, zo tussen de 50 en 60 jaar.

 

Paniekstoornis

Bij deze stoornis heb je plotselinge paniekaanvallen. Onverwacht voel je angst die eigenlijk veel te groot is voor de situatie. Die angst overkomt je gewoon. Tegelijkertijd krijg je last van hartkloppingen, zweten, opvliegers, koude rillingen, trillen of duizeligheid. De helft van de mensen met een paniekstoornis heeft ook last van agorafobie. Dan ga je bepaalde situaties mijden. Open ruimtes bijvoorbeeld of reizen met het openbaar vervoer. Simpelweg omdat je bang bent voor een nieuwe aanval.

 

Sociale fobie

Als je een sociale fobie hebt, ben je bang voor situaties waarin anderen je kritisch beoordelen. Of je bent bang je belachelijk te maken, te gaan blozen, trillen of zweten. De angsten en het vervolgens vermijden kunnen je sterk belemmeren in het dagelijks leven.

 

Specifieke fobie

Bij een specifieke fobie heb je een angst die overdreven en onlogisch is. De angst komt door een voorwerp of een situatie. Bijvoorbeeld vliegen, hoogte, dieren, injecties of bloed. Soms word je angstig bij alleen al de gedachte aan het voorwerp of de situatie.

 

Posttraumatische stress-stoornis en dwangstoornis

Een posttraumatische stress-stoornis is een hevige stressreactie op een schokkende gebeurtenis (=trauma). Als je een dwangstoornis hebt, heb je last van steeds terugkerende dwanggedachten en/of dwanghandelingen. Deze twee angststoornissen hebben ieder een eigen pagina: posttraumatische stress-stoornis en dwangstoornis.

 

Zo herken je een angststoornis

Het helpt als je de symptomen van een angststoornis herkent. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan natuurlijk ook.

 

Symptomen angststoornis

Zo herken je een angststoornis

Welke symptomen je hebt, hangt voor een deel af van het soort angststoornis. Maar deze komen vaak voor:

 

  • hartkloppingen

  • zweten

  • opvliegers of koude rillingen

  • trillen of beven

  • duizeligheid

  • ademnood

  • pijn op de borst

  • misselijkheid, buikklachten

  • gevoel van onwerkelijkheid of los van jezelf te staan

  • angst om gek te worden of je zelfbeheersing te verliezen

  • angst om dood te gaan

  • verdoofde of tintelende gevoelens

 

Bang voor de gevolgen

Vaak zijn mensen met een angststoornis vooral bang voor het krijgen van een volgende aanval. Dat is eigenlijk een symptoom op zich. Je wordt bijvoorbeeld bang voor je eigen reactie, zoals blozen, trillen of zweten. Dat heet ook wel bloosangst, trilangst of zweetangst. Dit komt vooral voor bij de sociale fobie. Of je gaat aanvallen voorkomen door je anders te gedragen of situaties te vermijden. Je gaat vrienden minder zien, afspraken afzeggen of je stapt niet meer in de trein: de stoornis beïnvloedt je leven dan enorm.

Symptomen gegeneraliseerde angststoornis

Als je een gegeneraliseerde angststoornis hebt, ben je constant angstig. Je voelt hartkloppingen, gaat zweten maar je ervaart bijvoorbeeld ook:

  • een onrustig en gespannen gevoel

  • snel moe zijn

  • moeite met concentreren

  • irritatie

  • spierspanning

  • een verstoord slaapritme

 

Hoe ontstaat een angststoornis?

We hebben de belangrijkste oorzaken voor je op een rij gezet.

Oorzaken angststoornis

 

Wat veroorzaakt een angststoornis?

Over oorzaken van de angststoornis valt weinig te zeggen. Wel weten we welke factoren het risico vergroten.

 

Biologische factoren
  • Angststoornissen komen vaker voor bij vrouwen. Op specifieke fobieën hebben vrouwen zelfs twee keer zo veel kans als mannen.

  • Een gegeneraliseerde angststoornis komt vaak voor bij ouderen tussen de 50 en 60 jaar. Een paniekstoornis zien we weinig bij mensen vanaf 65 jaar.

  • Bepaalde stoffen in de hersenen spelen waarschijnlijk een rol bij het ontstaan van een gegeneraliseerde angststoornis.

 

Psychische factoren
  • Beangstigende, stressvolle of vernederende gebeurtenissen maken het risico op een angststoornis groter. Bijvoorbeeld seksueel misbruik of het verlies van iets of iemand.

  • Ook een onveilige opvoeding, verwaarlozing of mishandeling, kan het risico op een angststoornis groter maken.

  • Mensen die zich langer dan een maand ernstig zorgen maken, krijgen sneller een gegeneraliseerde angststoornis.

 

Sociale factoren
  • Mensen met een laag inkomen en een lage opleiding krijgen eerder een angststoornis.

  • Als de eisen van je ouders of uit je omgeving tijdens je puberteit toenemen, kunnen normale angsten uitgroeien tot een sociale fobie.

 

Dit kun je zelf doen

We geven je graag wat eenvoudige adviezen. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan natuurlijk ook.

Wat kun je zelf doen bij een angststoornis?

 

Dit kun je zelf doen

Een angststoornis beperkt je leven flink. Omdat je bang bent een aanval te krijgen, ga je bijvoorbeeld niet meer naar feestjes, vergaderingen of andere sociale gebeurtenissen. Ook je werk lijdt er onder. Je bent vaak ziek, kunt bepaalde taken niet uitvoeren of raakt zelfs arbeidsongeschikt. Toch kun je met deze adviezen verder komen.

 

Lees en leer zoveel mogelijk over je angst. Verzamel informatie over je angststoornis en zorg dat de mensen die belangrijk voor je zijn, er genoeg over weten. Zo praat je makkelijker met elkaar. Overleg samen hoe je omgaat met jouw angst.

 

Bepaal zelf wat je aan wie vertelt. Mensen kunnen schrikken van psychische klachten en negatief reageren. Vertel daarom een beperkte versie aan oppervlakkige kennissen en het complete verhaal alleen aan mensen die dichtbij staan.

 

Haal energie uit voorlichting. Volg een cursus voor lichte tot matige angstklachten bij een instelling voor geestelijke gezondheidszorg, of informeer bij je huisarts. Ook de Angst, Dwang en Fobie Stichting geeft verschillende trainingen en organiseert lotgenotencontact.

 

Zorg voor structuur in je dagen. Soms geeft een behandeling al structuur. Anders kan dat door sport of (vrijwilligers)werk. Neem de tijd om uit te vinden wat haalbaar voor je is, bijvoorbeeld parttime werk of fulltime, betaald of vrijwillig. Neem niet te veel hooi op je vork.

 

Hulp via telefoon, mail of chat

  • Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen of chatten.

  • Sensoor: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.

 

De behandeling van angst

Er zijn verschillende behandelingen van angst. Het is goed om daar meer over te lezen. Maar direct contact opnemen met een professionele hulpverlener kan natuurlijk ook.

 

Behandeling angststoornis

Deze behandelingen kunnen angstklachten verminderen

De behandeling is afhankelijk van het soort angststoornis en de ernst. Maar cognitieve gedragstherapie, exposure in vivo en medicijnen worden vaak toegepast.

 

Cognitieve gedragstherapie

De behandelaar kijkt naar je gedrag en je manier van denken. Vervolgens ga je samen aan de slag om dit zo te veranderen, dat je klachten verminderen.

 

Exposure in vivo

Tijdens deze behandeling oefen je met voorwerpen en situaties waar je bang voor bent. In kleine stapjes ervaar je live dat angst niet nodig is en word je steeds minder bang. Deze behandeling heet exposure in vivo. Exposure betekent: blootstellen. In vivo betekent: in het echt.

 

Medicijnen

Soms schrijft een arts medicijnen voor. Bijvoorbeeld een kalmerend middel als je ernstige angstklachten hebt. Een combinatie van medicijnen en gedragstherapie kan ook. Dat gebeurt vooral als je ook depressief bent.

 

Ken je iemand met een angststoornis?

We geven je graag advies als je iemand kent met een angststoornis.

Angststoornis en de omgeving

 

Omgaan met iemand met een angststoornis

Angstig zijn is zwaar, maar leven met iemand met een angststoornis ook. Als naaste neem je vaak praktische taken over, maar het is belangrijk dat je grenzen stelt. Deze adviezen helpen je op weg:

  • Verzamel informatie over de angststoornis en de mogelijke gevolgen.

  • Gebruik je energie om actief aan de slag te gaan met de situatie. Bijvoorbeeld door samen een cursus over de angststoornis te volgen. De Angst, Dwang en Fobie Stichting organiseert zo’n cursus voor familie en betrokkenen. Veel instellingen voor geestelijke gezondheidszorg organiseren voorlichtingsbijeenkomsten of cursussen voor familieleden.

  • Vraag waar je bij kunt helpen. Soms is er behoefte aan betrokkenheid, soms is het goed om juist afstand te nemen. Maak duidelijk waar je grenzen liggen. Informeer gerust bij de Angst, Dwang en Fobie Stichting, bij Labyrint-In Perspectief of de behandelaar welke oplossingen er zijn en hoe je kunt omgaan met de situatie.

  • Doe dingen die plezier en ontspanning geven. Dit voorkomt dat je zelf overbelast raakt. Het onderhouden van sociale contacten is belangrijk. Lucht af en toe je hart. Zorg voor jezelf.

 

Telefonische hulp, mail, chat en lotgenotencontact

  • Korrelatie: hier zitten professionele hulpverleners voor je klaar, elke werkdag van 9.00 tot 18.00 uur. Bel 0900 – 1450 (€ 0,15 per minuut). Ook kun je mailen of chatten.

  • Sensoor: hier zitten vrijwilligers die weten hoe belangrijk het is om je verhaal aan iemand kwijt te kunnen. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0900 – 0767 (€ 0,05 per minuut). Mailen en chatten kan ook.

  • Angst, Dwang en Fobie Stichting of stichting Labyrint-In Perspectief: via deze stichtingen kom je in contact met lotgenoten.

 

Wil je meer weten over angststoornissen?

Deze organisaties helpen je verder.

Meer informatie over angststoornissen

 

Deze organisaties helpen je verder

De stichtingen en organisaties op deze pagina geven je advies, informatie en brengen je in contact met lotgenoten. Direct contact opnemen met een professionele hulpverlener bij jou in de buurt kan natuurlijk ook.

 

Angst, Dwang en Fobie Stichting (ADF Stichting)

Patiëntenvereniging die zich inzet voor de belangen van mensen met angst- of dwangklachten. Voor contact met lotgenoten, steun en advies. 

 

Stichting Fobievrienden (FVR)

Informatie, steun en paniekopvang, en voor psychologisch advies en medicijnbegeleiding.

 

Christelijke Vereniging Angst- en Dwangstoornissen en Fobieën

Voor mensen met angst, dwangstoornissen en fobieën en hun omgeving.

 

Labyrint-In Perspectief

Landelijke zelfhulporganisatie van en voor familieleden en vrienden van mensen met psychische en psychiatrische problemen,

0900 – 2546674 (€ 0,20 per minuut).

© 2016 TRIMBOS-INSTITUUT
www.trimbos.nl